ข้ามไปยังเนื้อหา
ECRtest

คู่ที่คนหนึ่งกังวล อีกคนถอย ในวงจรเดิม

เมื่อคนหนึ่งอยากคุยให้แน่ใจ แต่อีกคนขอเวลาไปคิด ทั้งสองอาจโต้ตอบแบบเดิมซ้ำไปมาโดยไม่ทันสังเกต ยิ่งฝ่ายหนึ่งเข้าหา อีกคนอาจยิ่งถอย ลองดูว่าวงจรนี้เริ่มอย่างไร งานวิจัยพบอะไร และเมื่อเริ่มตึงจะชะลอการโต้ตอบตรงไหนได้บ้าง

เขียนโดย กองบรรณาธิการ ECRtest · อัปเดต 21 พฤศจิกายน 2569 · ใช้เวลาอ่าน 2 นาที

สรุปสั้น ๆ

  • เวลาเครียด คนหนึ่งอยากเข้าหา อีกคนอยากพัก การเถียงจึงอาจวนซ้ำ
  • งานวิจัยพบต่างกันว่าคนที่กังวลกับคนที่ชอบเว้นระยะรู้สึกดึงดูดกันหรือไม่
  • ชื่อรูปแบบบอกเพียงแนวโน้ม ความสัมพันธ์ยังขึ้นอยู่กับวิธีที่ทั้งสองรับมือ
  • ขอด้วยคำพูดชัดและนุ่มนวล บอกก่อนพักและระบุเวลาที่จะคุยอีกที

จากการขอคำยืนยันไปสู่การถอยห่าง

ลำดับนี้มักเริ่มจากเรื่องที่ทำให้ใจเสียทั้งคู่ คำตอบห้วน นัดที่ต้องยกเลิก หรือพอหมดสัปดาห์แล้วไม่มีแรงเหลือ คนที่มี ความผูกพันแบบวิตกกังวล มักอยากคุยให้ชัดและได้ยินจากคนรักทันทีว่าทั้งสองยังเข้าใจกันได้ คนที่มี ความผูกพันแบบหลีกเลี่ยง มักอยากวางเรื่องนี้ไว้สักครู่เพื่อคิดตามลำพังจนใจเย็น ทั้งสองคนกำลังทำสิ่งที่ตัวเองใช้ตั้งหลักได้ในเวลาเครียด

ท่าทีที่ช่วยคนหนึ่งตั้งหลักอาจมาถึงอีกคนในจังหวะที่รับไม่ไหว เมื่อคำถามและข้อความตามมาติด ๆ ฝ่ายที่อยากพักอาจรู้สึกถูกกดดันและถอยไปอีก สำหรับคนที่กำลังรอ ความเงียบนั้นอาจดูเหมือนอีกฝ่ายหมดใจ จึงยิ่งเร่งถาม ไม่กี่รอบก็หลุดจากหัวข้อเดิมที่เป็นแค่คำตอบห้วน กลายเป็น “คุณไม่เคยฟังเลย” เจอกับ “จะให้ฉันได้พักบ้างไหม” หลายคู่รู้สึกว่าหาวิธีหยุดช่วงนี้ยาก งานวิจัยเรียกการตอบกันแบบนี้ว่าการเร่งถามและถอยห่าง (demand-withdraw)

งานสำรวจ 147 คู่พบว่า คู่ที่มีอย่างน้อยฝ่ายหนึ่งรู้สึกไม่มั่นคงมักต้องการความใกล้ชิดต่างกันชัดกว่าและรายงานการเร่งถามกับการถอยบ่อยกว่า กลุ่มที่ใช้เปรียบเทียบคือคู่ที่ได้แบบมั่นคงเหมือนกัน (Millwood & Waltz, 2008) ในข้อมูลอีกชุด กลุ่มที่ไม่มีใครได้แบบมั่นคงรายงานทั้งการเร่งถามและถอย รวมถึงการเลี่ยงคุยพร้อมกัน มากที่สุดในกลุ่มตัวอย่าง ส่วนคู่ที่ต่างฝ่ายมั่นคงรายงานวิธีคุยเพื่อแก้ปัญหาร่วมกันมากที่สุด (Domingue & Mollen, 2009)

แต่ละฝ่ายรู้สึกอย่างไรในจังหวะนั้น

มองจากข้างนอกอาจเห็นว่าต่างคนต่างยืนยันจะเอาอย่างที่คิด พอฟังทีละฝ่าย จะเห็นว่าทั้งคู่พยายามปกป้องตัวเองจากเรื่องที่กำลังรับมือไม่ไหว

  1. ฝ่ายที่พยายามเข้าหา. พอรอคำตอบนาน คนที่อยากเข้าหาอาจเริ่มคิดว่ามีเรื่องผิดปกติ การส่งข้อความเพิ่มอาจเป็นความพยายามให้กลับมารู้สึกใกล้ชิดกัน ยิ่งรอนานก็ยิ่งกังวลและเผลอใช้คำแรงขึ้น สิ่งที่อยากได้ยินยังเป็นเรื่องเดิมว่า “บอกหน่อยว่าเรายังดีกัน”

  2. ฝ่ายที่ขอออกมาพัก. อีกฝ่ายอาจถูกขอให้อธิบายตอนยังหาคำบอกความรู้สึกไม่ได้ หรือรับมือกับความกังวลของคนรักจนเรียบเรียงความคิดตัวเองไม่ทัน การหยุดช่วยให้ใจเย็นและเรียบเรียงสิ่งที่อยากพูดได้ การขอถอยไม่ได้แปลว่า “ไม่สนใจ” บางครั้งที่ขอถอยก็เพราะยังใส่ใจ แต่ยังไม่รู้ว่าจะพูดอะไร

ในการโต้เถียงแบบนี้ ทั้งสองฝ่ายต่างพยายามให้ใจสงบ วิธีที่คุ้นเคยคือการเข้าหาสำหรับคนหนึ่งและขอระยะสำหรับอีกคน เมื่อจังหวะตรงข้ามกันก็ยิ่งยากที่จะตั้งหลักพร้อมกัน

ทั้งคู่ตึงเครียดได้ แม้อีกฝ่ายดูเงียบ

งานชิ้นหนึ่งดูด้วยว่าร่างกายตอบสนองอย่างไร นักวิจัยวัดคอร์ติซอล ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวกับความเครียด ขณะให้คู่สมรสใหม่เตรียมคุยเรื่องที่เห็นไม่ตรงกัน ในคู่ที่คะแนนฝั่งภรรยาสูงด้านความกังวลและฝั่งสามีสูงด้านการหลีกเลี่ยง คอร์ติซอลของทั้งสองคนสูงขึ้นเร็วตั้งแต่ยังรอเริ่มคุย แล้วลดลงเร็วเช่นกัน (Beck et al., 2013) ฝ่ายภรรยามองไม่ค่อยออกว่าสามีก็กำลังเครียด ส่วนฝ่ายสามีขอแรงใจจากอีกฝ่ายได้ยาก

เมื่อสลับเป็นสามีมีความกังวลและภรรยามีการหลีกเลี่ยง งานนั้นไม่พบการพุ่งขึ้นอย่างเดียวกัน จึงควรระวังเมื่อนำผลไปอธิบายคู่อื่น สิ่งที่เห็นได้ในชีวิตจริงคือทั้งสองฝ่ายอาจกำลังตึง คนหนึ่งแสดงด้วยการเข้าหา อีกคนแสดงด้วยการเดินออกมาพัก คนที่นั่งเงียบในห้องข้าง ๆ อาจใจเสียพอ ๆ กับคนที่กำลังพิมพ์ข้อความเป็นครั้งที่ห้า

ความกังวลและการถอยดึงดูดกันจริงไหม

จิตวิทยาที่เล่าต่อกันในสื่อมักพูดว่าคนสองรูปแบบนี้ต้องดึงดูดกัน งานติดตาม 354 คู่พบว่ารูปแบบของทั้งสองฝ่ายไม่ได้กระจายแบบสุ่มทั้งหมด ในกลุ่มตัวอย่างไม่เจอคู่ที่ทั้งสองฝ่ายกังวลเหมือนกัน หรือคู่ที่ทั้งสองฝ่ายหลีกเลี่ยงเหมือนกัน (Kirkpatrick & Davis, 1994) แต่งานอีกชุดไม่พบหลักฐานว่าทั้งสองแบบต่างสนใจอีกฝ่ายเป็นพิเศษ ผู้เข้าร่วมที่มีความกังวลมักสนใจคนที่ชอบเว้นระยะน้อยกว่า (Frazier et al., 1996)

ผลแต่ละงานมาจากคนละกลุ่มและคนละวิธี บางงานติดตามคู่จริง บางงานให้เลือกจากสถานการณ์ทดลอง ข้อมูลจึงยังไม่พอจะตั้งกฎว่าลักษณะที่ต่างกันต้องดึงดูดกัน ช่วงเริ่มคบอาจชอบกันได้ด้วยเหตุผลเฉพาะ เช่น ฝ่ายที่กังวลอาจชอบที่อีกคนใจเย็นและพึ่งตัวเองได้ ส่วนฝ่ายที่ชอบเว้นระยะอาจชอบความอบอุ่นและการเอ่ยปากชวนกันคุย วงจรตามและถอยอาจปรากฏทีหลัง เมื่อสนิทขึ้นแล้วมีเรื่องสำคัญที่เห็นต่าง

ความสัมพันธ์ที่อยู่กันมานานอาจยังมีจุดติดขัด

คำพูดที่มักเจอทางออนไลน์มีทั้งว่าคู่แบบนี้ไปต่อยากมากและว่าจะอยู่กันได้นานที่สุด ที่มาของคำพูดอย่างหลังคืองานที่พบว่าคนสองกลุ่มมีการเลิกราน้อยกว่าคาดในช่วงสามปี ได้แก่ ผู้ชายที่มีการหลีกเลี่ยงและผู้หญิงที่มีความกังวล (Kirkpatrick & Davis, 1994) ผลนี้รายงานแยกตามกลุ่ม จึงใช้สรุปไม่ได้ว่าคนที่มีความกังวลมาคบกับคนที่มักเว้นระยะแล้วความสัมพันธ์จะอยู่ได้นานแค่ไหน อีกอย่าง คนที่คบต่อในงานนั้นให้คะแนนความพึงพอใจค่อนข้างต่ำ

ในอีกงานที่มี 1,014 คู่ ความกังวลของฝ่ายหนึ่งร่วมกับการหลีกเลี่ยงของอีกฝ่ายไม่พบความสัมพันธ์เพิ่มเติมกับความพึงพอใจหรือความมั่นคงของคู่เมื่อคำนึงถึงคะแนนแต่ละด้านของแต่ละคนแล้ว (Conradi et al., 2021) ผู้วิจัยยังให้ความสำคัญกับการเร่งถามและถอยในชีวิตจริง สำหรับคู่ที่เรียกกันว่า anxious avoidant ชื่อสองแบบจึงบอกอนาคตไม่ได้ สิ่งที่น่าดูคือเมื่อเริ่มเข้าลำดับเดิม ต่างคนทำอย่างไรและมีจังหวะไหนที่ลองเปลี่ยนได้

วิธีหยุดวงจรเมื่อเริ่มสังเกตเห็น

ท่าทีของคนหนึ่งอาจช่วยผ่อนวิธีที่อีกคนใช้ป้องกันตัวได้ (Simpson & Overall, 2014) ในงานสังเกต 180 คู่ นักวิจัยดูจังหวะที่คนหนึ่งขอให้อีกคนเปลี่ยนอะไรบางอย่าง คนที่มักเว้นระยะโกรธน้อยลงและถอยน้อยลงในช่วงที่ได้ฟังคำขอนุ่มนวล รู้ว่ายังตัดสินใจได้เอง และเห็นว่าอีกฝ่ายให้คุณค่ากับตน (Overall et al., 2013)

  1. บอกว่าจะพักถึงตอนไหน. คนที่ต้องหยุดคุยระบุเวลาที่จะพร้อมอีกครั้ง เช่น “อีกหนึ่งชั่วโมง” หรือ “พรุ่งนี้เช้า” คนที่รอจะได้รู้ว่าเพียงเลื่อนการคุยออกไป และจะหยิบเรื่องนี้ขึ้นมาอีกเมื่อถึงเวลาที่นัดไว้

  2. เริ่มเรื่องด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล. พูดจากความรู้สึกและเลือกเหตุการณ์หนึ่ง เช่น “วันเสาร์ฉันรู้สึกเหงา” ดีกว่าเริ่มด้วย “คุณเอาแต่ยุ่งอยู่ตลอด” แบบนี้อีกฝ่ายฟังต่อได้ง่ายขึ้นโดยไม่ต้องรีบป้องกันตัว

  3. ติดต่อกันสั้น ๆ. ส่งคำสั้น ๆ อย่าง “วันนี้ไหวไหม” ระหว่างวัน หรือนัดว่าจะโทรคุยคืนนี้ ฝ่ายที่กังวลมีเรื่องให้วางใจได้เพิ่มขึ้น ส่วนฝ่ายที่อยากพักใช้เวลาเพียงนิดเดียวในการบอก

  4. ทำส่วนที่ตัวเองทำได้. ฝ่ายที่กังวลลองหาอย่างอื่นที่ช่วยผ่อนใจ เช่น โทรหาเพื่อน กลับไปทำงานอดิเรก หรือใช้กิจวัตรที่คุ้นเคย ฝ่ายที่มักเก็บเรื่องไว้ลองบอกเรื่องที่ยังเก็บไว้ทีละเรื่อง เช่น เริ่มเล่าตั้งแต่ปัญหายังหาทางออกไม่ได้

เลือกพูดถึงวงจรในตอนที่ทั้งสองยังใจเย็น ระหว่างเถียงกัน อีกฝ่ายอาจฟังคำอธิบายแล้วเข้าใจว่ากำลังถูกกล่าวหา เลื่อนมาคุยอีกวัน ประโยคเดิมอาจฟังได้ง่ายกว่าเดิมมาก

คำถามสำหรับช่วงที่ทั้งคู่ใจเย็น

เก็บคำถามไว้คุยตอนเย็นที่บรรยากาศเป็นปกติ ต่างคนมีแรงฟังและไม่อยู่ในจังหวะที่อยากเอาชนะ ลองผลัดกันตอบ ถ้าคำตอบต่างจากที่คิด ให้ฟังจนจบก่อน จะได้เข้าใจว่าเรื่องที่เกิดซ้ำดูเป็นอย่างไรในมุมของคนรัก

  • “เวลาฉันยังไม่ตอบอยู่พักใหญ่ คุณมักคิดถึงเรื่องอะไรในตอนนั้น”
  • “ตอนคุยกัน ฉันมีคำไหนที่คุณฟังแล้วรู้สึกถูกเร่งบ้าง”
  • “หลังมีปากเสียง คุณอยากพักนานแค่ไหนถึงจะใจเย็นลง”
  • “จะบอกกันแบบไหนดีว่าพักพอแล้วและพร้อมพูดต่อ”
  • “ถึงเราอยู่คนละที่ ฉันจะบอกคุณแบบไหนได้บ้างว่ายังอยู่ข้างคุณ”
  • “เรื่องไหนที่เราวนไปเถียงบ่อย ๆ แล้วมักเริ่มตรงจังหวะไหน”

คำตอบที่ได้ตอนสงบมีรายละเอียดที่ดึงมาใช้ได้เมื่อเริ่มเถียงรอบใหม่ ลองจำคำที่อีกฝ่ายใช้จริงและสิ่งที่ตกลงกันไว้ จะได้มีทางเลือกนอกเหนือจากเดาว่าคนตรงหน้าคิดอะไร

เมื่อไรควรมองหาความช่วยเหลือจากคนอื่น

หากทั้งสองฝ่ายเริ่มหมดแรงเพราะวนอยู่แบบเดิมหลายเดือน อาจลองพิจารณาการบำบัดสำหรับคู่รัก วิธีหนึ่งที่ได้รับการศึกษามากคือการบำบัดแบบเน้นอารมณ์ มีรากจากทฤษฎีความผูกพันและทำงานกับวงจรแบบนี้โดยตรง เมื่อวิเคราะห์รวมงาน 20 ชิ้น พบว่าคู่รักโดยเฉลี่ยดีขึ้นชัดเจนระหว่างการบำบัด (Spengler et al., 2024) วิธีอื่นอาจช่วยได้เช่นกัน เลือกผู้ให้การบำบัดที่ทั้งสองคนวางใจพอจะคุยด้วย

ถ้าอีกฝ่ายยังไม่พร้อมไปด้วย คุณเริ่มปรึกษาแบบรายบุคคลได้ คุณลองเปลี่ยนท่าทีในส่วนของตัวเองได้แม้ตอนนี้จะเป็นคนเดียวที่พร้อมเริ่ม

หากคนรักทำให้อับอาย ข่มขู่ ควบคุม หรือใช้ความรุนแรง หาทางให้ตัวเองอยู่ในที่ปลอดภัยเป็นอย่างแรก พฤติกรรมเหล่านี้เป็นเรื่องที่ต้องขอความช่วยเหลือ รูปแบบความผูกพันใช้เป็นข้อแก้ตัวให้การกระทำเหล่านี้ไม่ได้ ลองบอกคนที่คุณไว้ใจเรื่องที่เกิดขึ้น หรือขอให้หน่วยในพื้นที่ช่วย หากกำลังถูกคุกคามหรือเผชิญความรุนแรง ให้หาที่ปลอดภัยและขอความช่วยเหลือ ในประเทศไทย โทร 191 หากกำลังตกอยู่ในอันตราย หรือติดต่อศูนย์ช่วยเหลือสังคมที่ 1300 เพื่อขอความช่วยเหลือเรื่องความรุนแรง ผู้ที่อยู่ต่างประเทศใช้หมายเลขฉุกเฉินหรือสายด่วนช่วยเหลือที่ให้บริการในประเทศนั้นได้

ข้อสงสัยเมื่อคนหนึ่งตามและอีกคนขอถอย

  1. คู่ที่คนหนึ่งกังวล อีกคนเว้นระยะ จะรู้สึกมั่นคงขึ้นได้ไหม
    เป็นไปได้ ข้อเสนอทางทฤษฎีคือ ความกังวลอาจผ่อนลงในสถานการณ์ที่เพิ่มความมั่นใจในตัวเอง ส่วนการหลีกเลี่ยงอาจผ่อนเมื่อได้ลองพึ่งพาใครแล้วพบว่ารู้สึกปลอดภัยและได้รับสิ่งที่ต้องการ (Arriaga et al., 2018) คำอธิบายนี้ยังเป็นสมมติฐาน แต่ช่วยให้เห็นประโยชน์ของการทำตามคำพูดและกลับมาติดต่อเมื่อครบเวลาพัก อ่านต่อใน บทความว่าด้วยความเปลี่ยนแปลงของความผูกพัน
  2. จะรู้ได้อย่างไรว่าใครมักกังวลและใครมักเลี่ยงความใกล้ชิด
    ทำแบบทดสอบคนละชุดแล้วแยกดูคะแนนแต่ละแกน บางคนได้คะแนนสูงทั้งความกังวลและการหลีกเลี่ยง หรือบางคนไม่ได้สูงสักด้าน ปฏิกิริยาจึงอาจซับซ้อนกว่าคนหนึ่งตามและอีกคนถอย ในการเถียงจริงก็พอสังเกตได้ว่าใครพยายามส่งข้อความหรือชวนคุย และใครเงียบลงแล้วขอออกไปก่อน การสังเกตนี้ช่วยให้คุยเรื่องพฤติกรรมที่เห็น ส่วนผลทดสอบมาจากคำตอบทั้งหมดของแต่ละคน
  3. ถ้าเห็นว่าทะเลาะวนแบบนี้ ควรเลิกกันไหม
    การเห็นลำดับที่เกิดซ้ำช่วยให้ระบุเรื่องที่จะลองปรับ เช่น ตกลงเวลาพัก เปลี่ยนคำเกริ่นตอนคุยเรื่องยาก หรือลองขอคำปรึกษา แต่ละคนตัดสินใจได้เองจากความสัมพันธ์โดยรวม ชื่อรูปแบบของทั้งคู่ให้ข้อมูลเพียงส่วนหนึ่ง ถ้าคุณกลัวคนรักหรือถูกทำให้อับอาย ให้ถือว่าการอยู่ในที่ปลอดภัยสำคัญที่สุด
  4. จะหยุดการเถียงวนซ้ำได้ไหมถ้าพยายามอยู่คนเดียว
    เปลี่ยนได้บางส่วน เพราะการเปลี่ยนท่าทีของคุณอาจช่วยให้อีกฝ่ายลองตอบในจังหวะใหม่ได้ ในงานสังเกต คนที่เลี่ยงความสนิทแสดงความโกรธและถอยน้อยลงในช่วงที่ได้ฟังคำขอด้วยน้ำเสียงอ่อนลง (Overall et al., 2013) แต่การรับผิดชอบอยู่คนเดียวต่อเนื่องหลายปีทำให้ล้าได้ ลองสังเกตว่าต้องใช้เรี่ยวแรงแค่ไหนและพูดให้อีกฝ่ายรับรู้

งานวิจัยและเอกสารที่ใช้ (10)

  1. Arriaga X. B., Kumashiro M., Simpson J. A., Overall N. C. (2018). Revising working models across time: Relationship situations that enhance attachment security. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 71-96.
  2. Beck L. A., Pietromonaco P. R., DeBuse C. J., Powers S. I., Sayer A. G. (2013). Spouses’ attachment pairings predict neuroendocrine, behavioral, and psychological responses to marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 105(3), 388-424.
  3. Conradi H. J., Noordhof A., Kamphuis J. H. (2021). Satisfying and stable couple relationships: Attachment similarity across partners can partially buffer the negative effects of attachment insecurity. Journal of Marital and Family Therapy, 47(3), 682-697.
  4. Domingue R., Mollen D. (2009). Attachment and conflict communication in adult romantic relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 26(5), 678-696.
  5. Frazier P. A., Byer A. L., Fischer A. R., Wright D. M., DeBord K. A. (1996). Adult attachment style and partner choice: Correlational and experimental findings. Personal Relationships, 3(2), 117-136.
  6. Kirkpatrick L. A., Davis K. E. (1994). Attachment style, gender, and relationship stability: A longitudinal analysis. Journal of Personality and Social Psychology, 66(3), 502-512.
  7. Millwood M., Waltz J. (2008). Demand-withdraw communication in couples: An attachment perspective. Journal of Couple & Relationship Therapy, 7(4), 297-320.
  8. Overall N. C., Simpson J. A., Struthers H. (2013). Buffering attachment-related avoidance: Softening emotional and behavioral defenses during conflict discussions. Journal of Personality and Social Psychology, 104(5), 854-871.
  9. Simpson J. A., Overall N. C. (2014). Partner buffering of attachment insecurity. Current Directions in Psychological Science, 23(1), 54-59.
  10. Spengler P. M., Lee N. A., Wiebe S. A., Wittenborn A. K. (2024). A comprehensive meta-analysis on the efficacy of emotionally focused couple therapy. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 13(2), 81-99.

ตรวจสอบเมื่อ 9 ตุลาคม 2569

ลองทำแบบทดสอบแล้วเทียบตำแหน่งของคุณกับคนรัก

เริ่มทำแบบทดสอบ