Μετάβαση στο περιεχόμενο
ECRtest

Αγχώδης και αποφευκτική προσκόλληση: όσο πιο κοντά, τόσο πιο μακριά

Όταν ένα αγχώδες και ένα αποφευκτικό στυλ βρεθούν μαζί, οι καβγάδες παίζουν συχνά το ίδιο σενάριο: η μία πλευρά ζητά εγγύτητα, η άλλη απομακρύνεται, και χωρίς να το θέλει η κάθε πλευρά σπρώχνει την άλλη πιο μακριά. Εδώ θα δεις πώς δουλεύει ο κύκλος, τι λέει η έρευνα και τι τον φρενάρει.

Από τη συντακτική ομάδα του ECRtest · Ενημέρωση: 16 Νοεμβρίου 2026 · 12 λεπτά ανάγνωσης

Η ουσία

  • Σε στιγμές έντασης η μία πλευρά ψάχνει εγγύτητα, η άλλη χρειάζεται χώρο, και έτσι ξεκινά ο κύκλος.
  • Έλκονται τα άτομα με αγχώδες και με αποφευκτικό στυλ; Τα ευρήματα δεν συμφωνούν μεταξύ τους.
  • Ο συνδυασμός δεν κρίνει από πριν τη σχέση: οι ετικέτες των στυλ δεν προβλέπουν πώς θα εξελιχθεί.
  • Ο κύκλος μαλακώνει όταν τα διαλείμματα λέγονται από πριν και τα αιτήματα είναι ήπια και ευθέα.

Ο κύκλος: ζήτηση εγγύτητας και απομάκρυνση

Συνήθως εξελίσσεται με τον ίδιο τρόπο. Κάτι ταράζει και τους δύο: μια κοφτή απάντηση, ένα σχέδιο που ακυρώθηκε, η κούραση μιας δύσκολης εβδομάδας. Για ένα άτομο με αγχώδες στυλ (λέγεται και αμφιθυμικό), εκείνη τη στιγμή μετρά πάνω από όλα να ξαναβρεθεί η σύνδεση: να μιλήσουν, να ακούσει ότι όλα είναι εντάξει, τώρα και όχι αύριο. Ένα άτομο με στυλ πιο κοντά στο αποφευκτικό χρειάζεται το αντίθετο: να απομακρυνθεί και να το χειριστεί χωρίς βοήθεια, μέχρι να ηρεμήσει. Και οι δύο κάνουν απλώς ό,τι τους ηρεμεί.

Μόνο που η κάθε κίνηση πατά ακριβώς στο ευαίσθητο σημείο της άλλης πλευράς. Για την πλευρά με το αποφευκτικό στυλ, μια σειρά από ερωτήσεις και μηνύματα μοιάζει με πίεση, οπότε απομακρύνεται κι άλλο. Για την πλευρά με το αγχώδες στυλ, αυτή η σιωπή μοιάζει με ψυχρότητα, οπότε πιέζει περισσότερο. Μετά από λίγους γύρους ο καβγάς δεν αφορά πια την κοφτή απάντηση, αλλά τον ίδιο τον κύκλο: «Δεν με ακούς ποτέ» απέναντι στο «Δεν μου αφήνεις χώρο να ανασάνω». Πολλά ζευγάρια το περιγράφουν σαν παγίδα, στα αγγλικά «anxious avoidant trap», ή σαν ατέλειωτο κυνηγητό. Οι ερευνητές των ζευγαριών το λένε μοτίβο ζήτησης και απόσυρσης.

Η έρευνα βρίσκει αυτό το μοτίβο αισθητά συχνότερα όταν τουλάχιστον η μία πλευρά έχει ανασφαλές στυλ. Σε μια έρευνα με 147 ζευγάρια, αυτά τα ζευγάρια ανέφεραν μεγαλύτερη απόσταση ανάμεσα στο πόση εγγύτητα ήθελε η κάθε πλευρά, και περισσότερη επικοινωνία ζήτησης και απόσυρσης, από τα ζευγάρια όπου και οι δύο είχαν ασφαλές στυλ (Millwood και Waltz, 2008). Σε μια άλλη έρευνα, τα ζευγάρια με δύο ανασφαλή στυλ ανέφεραν πιο συχνά από όλα τα άλλα το μοτίβο ζήτησης και απόσυρσης και την αμοιβαία αποφυγή, ενώ όπου και οι δύο είχαν ασφαλές στυλ, την πιο εποικοδομητική επικοινωνία (Domingue και Mollen, 2009).

Τι νιώθει η κάθε πλευρά

Απέξω ο κύκλος μοιάζει με πείσμα και από τις δύο μεριές. Όποια πλευρά κι αν ρωτήσεις, θα σου πει ότι απλώς προστατεύεται, και κατά κάποιον τρόπο έχουν δίκιο και οι δύο.

  1. Η πλευρά που κυνηγά. Για την πλευρά που κυνηγά, η σιωπή ανάβει συναγερμό: αν η άλλη πλευρά σώπασε, κάτι πρέπει να πήγε στραβά. Κάθε νέο μήνυμα δεν γράφεται για να επιτεθεί. Γράφεται για να ξαναβρεθεί η σύνδεση. Όσο κρατά η σιωπή, τόσο φουντώνει η ανησυχία και τόσο πιο αιχμηρά γίνονται τα λόγια, όμως από κάτω είναι πάντα η ίδια παράκληση: «Πες μου ότι είμαστε εντάξει».

  2. Η πλευρά που αποσύρεται. Για αυτή την πλευρά, πίεση είναι το αίτημα να εξηγηθούν συναισθήματα πριν βρεθούν οι λέξεις γι’ αυτά, ή το να παρασυρθεί στην ανησυχία της άλλης πλευράς. Ένα διάλειμμα δίνει χρόνο για ηρεμία και για να μπουν σε τάξη οι σκέψεις. Η απομάκρυνση δεν σημαίνει «Δεν με νοιάζει». Συχνά ένας άνθρωπος κάνει πίσω ακριβώς επειδή νοιάζεται και απλώς δεν ξέρει ακόμη τι να πει.

Εδώ η ευθύνη δεν βαραίνει καμία πλευρά. Και οι δύο θέλουν το ίδιο: να ξαναβρούν την ηρεμία τους. Απλώς φτάνουν εκεί από αντίθετους δρόμους, και αυτή είναι η πραγματική δυσκολία αυτού του ζευγαριού.

Ταραχή και στις δύο πλευρές, ακόμη και σε αυτή που σωπαίνει

Μια έρευνα δείχνει ότι ο κύκλος παίζεται και στο σώμα, όχι μόνο στα λόγια. Νιόπαντρα ζευγάρια ετοιμάζονταν να συζητήσουν μια διαφωνία, ενώ οι ερευνητές μετρούσαν την κορτιζόλη τους, μια ορμόνη του στρες. Στα ζευγάρια όπου η γυναίκα είχε αγχώδες στυλ και ο άντρας αποφευκτικό, η κορτιζόλη ανέβηκε απότομα και στους δύο όσο ακόμη περίμεναν να αρχίσει η κουβέντα, και μετά έπεσε γρήγορα (Beck κ.ά., 2013). Η πλευρά με το αγχώδες στυλ δυσκολευόταν να δει ότι αναστατωνόταν και η άλλη πλευρά, και η πλευρά με το αποφευκτικό στυλ δυσκολευόταν να στραφεί στην άλλη για στήριξη.

Μια επιφύλαξη: στον αντίστροφο συνδυασμό, με άντρα που είχε αγχώδες στυλ και γυναίκα που είχε αποφευκτικό, αυτή η απότομη άνοδος δεν επαναλήφθηκε, οπότε χρειάζεται προσοχή πριν γενικευτούν τα ευρήματα σε κάθε ζευγάρι. Για το κύριο συμπέρασμα όμως δεν χρειάζεται εργαστήριο: και οι δύο πλευρές ταράζονται, απλώς η μία το δείχνει ζητώντας εγγύτητα και η άλλη κρατώντας απόσταση. Στο διπλανό δωμάτιο, η σιωπή κρύβει συχνά την ίδια αναστάτωση με το πέμπτο μήνυμα στη σειρά.

Έλκονται αυτά τα δύο στυλ μεταξύ τους;

Η ποπ ψυχολογία λέει συχνά ότι αυτά τα δύο στυλ αναπόφευκτα βρίσκουν το ένα το άλλο. Τα δεδομένα είναι πιο επιφυλακτικά. Σε μια μακροχρόνια έρευνα με 354 ζευγάρια, τα στυλ των δύο πλευρών δεν συνδυάζονταν τυχαία: κανένα ζευγάρι δεν αποτελούνταν από δύο άτομα με αγχώδες ή δύο άτομα με αποφευκτικό στυλ (Kirkpatrick και Davis, 1994). Μια άλλη σειρά ερευνών όμως δεν βρήκε κανένα σημάδι τέτοιας έλξης. Μάλλον το αντίθετο: τα άτομα με αγχώδες στυλ τείνουν να απωθούνται από συντρόφους με αποφευκτικό στυλ (Frazier κ.ά., 1996).

Η τίμια απάντηση λοιπόν είναι ότι εξαρτάται από το δείγμα, και από το αν οι ερευνητές μελέτησαν πραγματικά ζευγάρια ή επιλογές σε πείραμα. Τίποτα δεν δείχνει κανόνα του τύπου «τα αντίθετα έλκονται». Λογικό είναι πάντως ότι στην αρχή οι ιδιότητες της μίας πλευράς μπορεί να γοητεύουν την άλλη: την πλευρά με το αγχώδες στυλ μπορεί να την τραβήξουν η ηρεμία και η ανεξαρτησία, και την πλευρά με το αποφευκτικό στυλ η ζεστασιά και η πρωτοβουλία. Ο κύκλος φαίνεται συχνά αργότερα, καθώς οι δύο έρχονται πιο κοντά και ξεσπούν οι πρώτες σοβαρές διαφωνίες.

Σταθερή σχέση δεν σημαίνει ευτυχισμένη

Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν δύο αντίθετοι μύθοι: ότι αυτά τα ζευγάρια είναι χαμένα από χέρι και ότι είναι ο πιο σταθερός συνδυασμός από όλους. Ο δεύτερος ξεκινά από μια έρευνα όπου δύο ομάδες είχαν ασυνήθιστα λίγους χωρισμούς μέσα σε τρία χρόνια: άντρες που είχαν αποφευκτικό στυλ και γυναίκες που είχαν αγχώδες (Kirkpatrick και Davis, 1994). Όμως αυτό το εύρημα περιγράφει την κάθε ομάδα χωριστά, όχι ζευγάρια με ένα αγχώδες και ένα αποφευκτικό στυλ μαζί. Και το να συνεχίζει μια σχέση δεν είναι το ίδιο με την ικανοποίηση: οι ίδιοι οι συμμετέχοντες έδιναν σε αυτές τις σχέσεις αρκετά χαμηλούς βαθμούς.

Ούτε ο πρώτος μύθος αντέχει. Σε μια μεγάλη έρευνα με 1.014 ζευγάρια, ο συνδυασμός του άγχους της μίας πλευράς με την αποφυγή της άλλης δεν είχε δική του επίδραση στην ικανοποίηση ή στη σταθερότητα. Μετρούσε πόσο άγχος στις κοντινές σχέσεις και πόση αποφυγή της εγγύτητας είχε η κάθε πλευρά (Conradi κ.ά., 2021). Εδώ άγχος σημαίνει την ανησυχία ότι ένα κοντινό σου πρόσωπο θα απομακρυνθεί, θα σε αγαπά λιγότερο ή θα σε αφήσει. Δεν μετρά το άγχος γενικά και δεν είναι διάγνωση. Η αποφυγή, πάλι, δείχνει πόσο σε δυσκολεύει η πολλή εγγύτητα και πόσο κρατάς απόσταση. Οι συγγραφείς τονίζουν ότι αυτό δεν κάνει ασήμαντο τον κύκλο ζήτησης και απόσυρσης. Πάντως το αν θα πετύχει μια σχέση με ένα αγχώδες και ένα αποφευκτικό στυλ μαζί δεν το κρίνουν οι ετικέτες: πολλά εξαρτώνται από το τι κάνουν οι δύο άνθρωποι όταν ξεκινά ο κύκλος.

Τι βοηθά να σπάσει ο κύκλος

Αν αναρωτιέσαι πώς μπορεί να δουλέψει μια τέτοια σχέση, να το πιο ελπιδοφόρο εύρημα της έρευνας για τα ζευγάρια: η συμπεριφορά της μίας πλευράς μπορεί να μαλακώσει τις αμυντικές αντιδράσεις της άλλης (Simpson και Overall, 2014). Σε παρατηρήσεις 180 ζευγαριών, όπου η μία πλευρά ζητούσε από την άλλη να αλλάξει κάτι, η πλευρά με το αποφευκτικό στυλ έδειχνε λιγότερο θυμό και λιγότερη απόσυρση τις στιγμές που το αίτημα ερχόταν ήπια, με σεβασμό στην ανεξαρτησία και με σαφές σημάδι εκτίμησης (Overall κ.ά., 2013).

  1. Πες πότε θα γυρίσεις. Η πλευρά που χρειάζεται να απομακρυνθεί λέει από την αρχή πότε θα επιστρέψει: «σε μία ώρα» ή «αύριο το πρωί». Η άλλη πλευρά ξέρει ότι η κουβέντα αναβλήθηκε, δεν ακυρώθηκε, και η αναμονή γίνεται πιο εύκολη.

  2. Ήπιο ξεκίνημα. Ξεκίνα από το δικό σου συναίσθημα και από μία συγκεκριμένη στιγμή: «Το Σάββατο ένιωσα μοναξιά» αντί για «Ποτέ δεν έχεις χρόνο». Έτσι η πλευρά με το αποφευκτικό στυλ μένει πιο εύκολα στην κουβέντα αντί να αμυνθεί.

  3. Μικρά μηνύματα μέσα στη μέρα. Ένα σύντομο «Πώς είσαι;» στη μέση της μέρας, ένα «Τα λέμε το βράδυ». Για την πλευρά με το αγχώδες στυλ είναι στήριγμα, και στην πλευρά με το αποφευκτικό στυλ κοστίζουν ελάχιστο κόπο.

  4. Δουλειά στη δική σου μεριά. Η πλευρά με το αγχώδες στυλ τα πάει καλύτερα με τρόπους να ηρεμεί που δεν περνούν όλοι μέσα από τη σχέση: φίλοι, προσωπικά ενδιαφέροντα, γνώριμες συνήθειες. Για την πλευρά με το αποφευκτικό στυλ βοηθά να εξασκεί το άνοιγμα σε μικρές δόσεις, όπως να μοιραστεί κάτι δύσκολο πριν λυθεί.

Και ένας κανόνας πάνω από όλους: για τον κύκλο η κουβέντα γίνεται όταν δεν είναι σε εξέλιξη. Στη μέση ενός καβγά κάθε εξήγηση ακούγεται σαν κατηγορία, ενώ τα ίδια λόγια μια μέρα μετά ακούγονται εντελώς αλλιώς.

Ερωτήσεις για ένα ήσυχο βράδυ

Κράτησε αυτές τις ερωτήσεις για ένα συνηθισμένο βράδυ, όταν δεν υπάρχει ένταση και κανείς δεν προσπαθεί να κερδίσει πόντους. Οι απαντήσεις δίνονται με τη σειρά, χωρίς αντιρρήσεις σε όσα λέει η άλλη πλευρά, ακόμη κι αν σε ξαφνιάσουν: έτσι μαθαίνεις πώς φαίνεται ο κύκλος από την άλλη μεριά.

  • «Τι περνά συνήθως από το μυαλό σου όταν αργώ να απαντήσω;»
  • «Τι λέω που το νιώθεις σαν πίεση;»
  • «Πόσο χρόνο χρειάζεσαι για να ηρεμήσεις μετά από έναν καβγά;»
  • «Πώς θα καταλαβαίνω ότι το διάλειμμα τελείωσε και μπορούμε να ξαναπιάσουμε την κουβέντα;»
  • «Τι σε βοηθά να νιώθεις ότι είμαι εδώ για σένα, ακόμη κι όταν είμαστε χώρια;»
  • «Ποιος καβγάς επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά και πώς ξεκινά συνήθως;»

Οι απαντήσεις θα φανούν χρήσιμες την επόμενη φορά που θα ξεκινήσει ο κύκλος. Αντί για μαντεψιές, θα έχεις λόγια που ειπώθηκαν με ηρεμία και συμφωνίες για να στηριχτείς σε μια δύσκολη στιγμή.

Πότε έχει νόημα η βοήθεια απέξω

Αν ο κύκλος επαναλαμβάνεται εδώ και μήνες και η κούραση έχει φτάσει και στις δύο πλευρές, αξίζει να σκεφτείς τη θεραπεία ζεύγους. Μία από τις πιο μελετημένες προσεγγίσεις, η συναισθηματικά εστιασμένη θεραπεία (EFT), γεννήθηκε από τη θεωρία της προσκόλλησης και δουλεύει ακριβώς με κύκλους σαν αυτόν. Μια μετα-ανάλυση που συγκέντρωσε 20 έρευνες βρήκε ότι κατά μέσο όρο τα ζευγάρια βελτιώθηκαν σημαντικά στη διάρκεια της θεραπείας (Spengler κ.ά., 2024). Μπορούν να δουλέψουν και άλλες προσεγγίσεις, αρκεί να νιώθουν άνετα με τον ειδικό και οι δύο πλευρές.

Αν το ταίρι σου δεν θέλει ακόμη να έρθει μαζί σου, μπορείς να ξεκινήσεις ατομική θεραπεία: και μία πλευρά μπορεί να αλλάξει το δικό της κομμάτι στον κύκλο.

Και κάτι μετρά περισσότερο από κάθε στυλ, σε κάθε ζευγάρι. Ο εξευτελισμός, οι απειλές, ο έλεγχος ή η βία από το ταίρι σου δεν εξηγούνται με το στυλ προσκόλλησης και δεν είναι «κύκλος» που πρέπει να καταλάβεις και να δεχτείς. Αν συμβαίνουν, βάλε πρώτα τη δική σου ασφάλεια και ζήτα βοήθεια από ανθρώπους που εμπιστεύεσαι ή από μια γραμμή βοήθειας.

Συχνές ερωτήσεις

  1. Μπορούν ένα αγχώδες και ένα αποφευκτικό στυλ μαζί να γίνουν πιο ασφαλή;
    Μπορεί, και η ίδια η σχέση μπορεί να είναι το κατάλληλο μέρος γι’ αυτό. Σύμφωνα με ένα θεωρητικό μοντέλο, το άγχος υποχωρεί σε καταστάσεις που χτίζουν την αυτοπεποίθηση, και η αποφυγή υποχωρεί όταν η στήριξη σε ένα κοντινό πρόσωπο αποδεικνύεται ασφαλής και ανταποδοτική (Arriaga κ.ά., 2018). Είναι ακόμη υπόθεση, αλλά εξηγεί τι κερδίζει ένα ζευγάρι από τις υποσχέσεις που τηρούνται και από διαλείμματα που δεν γίνονται εξαφανίσεις. Περισσότερα για το πώς αλλάζουν τα στυλ με τον καιρό.
  2. Πώς καταλαβαίνουμε ποια πλευρά έχει αγχώδες και ποια αποφευκτικό στυλ;
    Ο πιο αξιόπιστος τρόπος είναι να κάνουν το τεστ και οι δύο. Μετρά χωριστά το άγχος στις κοντινές σχέσεις και την αποφυγή της εγγύτητας, και συχνά αποδεικνύεται ότι ένα άτομο έχει υψηλές τιμές και στα δύο ή σε κανένα. Τότε το μοτίβο του ζευγαριού είναι πιο σύνθετο από ένα κυνηγητό. Ενδείξεις δίνει και η συμπεριφορά: σε έναν καβγά, ποια πλευρά συνεχίζει να γράφει και πιέζει για κουβέντα και ποια σωπαίνει και φεύγει; Αυτό όμως είναι παρατήρηση, όχι αποτέλεσμα τεστ.
  3. Πρέπει να χωρίσουμε αν αναγνωρίζουμε τον εαυτό μας σε αυτόν τον κύκλο;
    Το ότι ένα ζευγάρι αναγνωρίζεται σε αυτόν τον κύκλο δεν σημαίνει ότι η σχέση δεν λειτουργεί. Σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει όνομα και μπορεί να γίνει δουλειά πάνω του: συμφωνία για το πώς θα γίνονται τα διαλείμματα, άλλος τρόπος να ανοίγουν οι δύσκολες κουβέντες, θεραπεία ζεύγους. Το αν θα συνεχίσει η σχέση το αποφασίζουν οι δύο άνθρωποι, με βάση τη σχέση στο σύνολό της και όχι έναν συνδυασμό στυλ. Αν νιώθεις φόβο ή εξευτελισμό δίπλα στο ταίρι σου, βάλε πρώτα τη δική σου ασφάλεια.
  4. Σπάει ο κύκλος αν προσπαθεί μόνο η μία πλευρά;
    Ως έναν βαθμό, ναι. Ο κύκλος θέλει δύο, οπότε όταν η μία πλευρά αλλάζει την κίνησή της, η άλλη βρίσκει πιο εύκολα διαφορετική αντίδραση. Σε παρατηρήσεις ζευγαριών, ένα ήπιο αίτημα μείωνε αισθητά τον θυμό και την απόσυρση της πλευράς με το αποφευκτικό στυλ (Overall κ.ά., 2013). Όμως μια σχέση που για χρόνια στηρίζεται στην προσπάθεια μίας μόνο πλευράς εξαντλεί. Πρόσεχε πόση ενέργεια σου παίρνει αυτό και πες το ανοιχτά.

Πηγές (10)

  1. Arriaga X. B., Kumashiro M., Simpson J. A., Overall N. C. (2018). Revising working models across time: Relationship situations that enhance attachment security. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 71-96.
  2. Beck L. A., Pietromonaco P. R., DeBuse C. J., Powers S. I., Sayer A. G. (2013). Spouses’ attachment pairings predict neuroendocrine, behavioral, and psychological responses to marital conflict. Journal of Personality and Social Psychology, 105(3), 388-424.
  3. Conradi H. J., Noordhof A., Kamphuis J. H. (2021). Satisfying and stable couple relationships: Attachment similarity across partners can partially buffer the negative effects of attachment insecurity. Journal of Marital and Family Therapy, 47(3), 682-697.
  4. Domingue R., Mollen D. (2009). Attachment and conflict communication in adult romantic relationships. Journal of Social and Personal Relationships, 26(5), 678-696.
  5. Frazier P. A., Byer A. L., Fischer A. R., Wright D. M., DeBord K. A. (1996). Adult attachment style and partner choice: Correlational and experimental findings. Personal Relationships, 3(2), 117-136.
  6. Kirkpatrick L. A., Davis K. E. (1994). Attachment style, gender, and relationship stability: A longitudinal analysis. Journal of Personality and Social Psychology, 66(3), 502-512.
  7. Millwood M., Waltz J. (2008). Demand-withdraw communication in couples: An attachment perspective. Journal of Couple & Relationship Therapy, 7(4), 297-320.
  8. Overall N. C., Simpson J. A., Struthers H. (2013). Buffering attachment-related avoidance: Softening emotional and behavioral defenses during conflict discussions. Journal of Personality and Social Psychology, 104(5), 854-871.
  9. Simpson J. A., Overall N. C. (2014). Partner buffering of attachment insecurity. Current Directions in Psychological Science, 23(1), 54-59.
  10. Spengler P. M., Lee N. A., Wiebe S. A., Wittenborn A. K. (2024). A comprehensive meta-analysis on the efficacy of emotionally focused couple therapy. Couple and Family Psychology: Research and Practice, 13(2), 81-99.

Έλεγχος: 9 Οκτωβρίου 2026

Κάνε το τεστ και μετά σύγκρινε τα δύο σημεία με το ταίρι σου.

Κάνε το τεστ