ข้ามไปยังเนื้อหา
ECRtest

ความผูกพันแบบหลีกเลี่ยงในชีวิตคู่และการขอพื้นที่

เมื่อฝ่ายหนึ่งมีความผูกพันแบบหลีกเลี่ยง (avoidant attachment) ช่วงที่คุยกันอย่างอบอุ่นอาจสลับกับช่วงที่อยากอยู่เงียบ ๆ การถอยหลังจากเพิ่งสนิทกันทำให้คนรักสับสนได้ ลองดูว่าจังหวะนี้เกิดขึ้นได้อย่างไรและคนสองคนจะคุยกันโดยยังเหลือพื้นที่ให้กันได้อย่างไร

เขียนโดย กองบรรณาธิการ ECRtest · อัปเดต 21 พฤศจิกายน 2569 · ใช้เวลาอ่าน 2 นาที

สรุปสั้น ๆ

  • หลังช่วงที่สนิท การถอยมักช่วยลดความตึง โดยที่ความใส่ใจยังอยู่
  • เวลาเครียด ฝ่ายที่มักเว้นระยะอาจขอแรงคนรักน้อยลงแม้ต้องการคนช่วย
  • คำถามติด ๆ กันอาจยืดเวลาพัก ความอ่อนโยนและความชัดเจนช่วยให้กลับมา
  • รูปแบบนี้พบได้ทั้งในผู้ชายและผู้หญิง ความต่างของค่าเฉลี่ยค่อนข้างเล็ก

ความต้องการพื้นที่ปรากฏกับคนรักอย่างไร

เวลาคนรักถอยห่าง คำพูดครั้งเดียวอาจบอกอะไรได้น้อยกว่าจังหวะที่เกิดซ้ำ พอสองคนรู้สึกสนิทกันขึ้น ฝ่ายหนึ่งอาจขอให้ต่างคนต่างใช้เวลาของตัวเอง ขณะที่อีกฝ่ายเข้าใจว่าความรู้สึกดี ๆ เริ่มลดลง ทั้งคนที่อยากคุยและคนที่อยากถอยอาจจำเหตุการณ์ทำนองนี้ได้จากชีวิตของตัวเอง

  1. เช้าหลังนัดที่อบอุ่น. เมื่อคืนคุยกันเพลินและสนิทกันดี วันต่อมาข้อความกลับสั้นลง พอชวนนัดอีกครั้งก็ยังไม่ได้คำตอบชัด ๆ ช่วงที่ถอยอาจช่วยให้คนคนนั้นกลับมาอยู่ในระยะที่คุ้นเคยก่อนขยับเข้าใกล้อีกครั้ง คำตอบสั้น ๆ อย่างเดียวจึงยังไม่พอให้สรุปว่าอีกฝ่ายเปลี่ยนใจเรื่องคุณ

  2. ช่วงที่กำลังเถียงกัน. ฝ่ายหนึ่งอยากคุยให้เข้าใจกันทันที อีกฝ่ายกลับเงียบ เดินออกจากห้อง หรือพยายามคุยเฉพาะข้อเท็จจริง สำหรับคนที่ถอย การทำอย่างนั้นอาจช่วยให้ความตึงลดลง แต่คนที่ยังอยากคุยอาจรู้สึกว่าพูดไปแล้วไม่มีใครรับฟัง

  3. สัปดาห์ที่มีเรื่องหนัก. เมื่อเครียดมากขึ้น คนที่มักเว้นระยะมีแนวโน้มหันไปขอแรงจากคนรักน้อยลง และอาจให้การช่วยเหลือน้อยลงเมื่อคนรักกำลังกังวล (Simpson et al., 1992) เห็นอีกฝ่ายพยายามจัดการทุกอย่างเองอาจทำให้เข้าใจว่ารับมือไหวทุกเรื่อง ทั้งที่จริงอาจยังอยากได้ความช่วยเหลือ

  4. ก่อนตัดสินใจเรื่องใหญ่. จะพบครอบครัว ไปเที่ยวด้วยกันครั้งแรก หรือย้ายมาอยู่ด้วยกัน ยิ่งใกล้ถึงขั้นที่รู้สึกว่าผูกพันมากขึ้น ความอยากเว้นทางเลือกไว้ก็อาจยิ่งชัด จึงมีช่วงที่เรื่องอนาคตถูกยกมาคุยแล้วเลื่อนออกไปเรื่อย ๆ แม้ทั้งคู่จะเคยมีช่วงที่พูดถึงเรื่องนี้ได้สบายใจ

ทำไมบางคนถอยหลังจากช่วงที่สนิทกัน

ทำไมถึงถอยในช่วงที่ทุกอย่างกำลังไปได้ดี? ความใกล้ชิดอาจเป็นทั้งเรื่องที่น่ายินดีและเรื่องที่ต้องใช้แรงสำหรับคนที่มักรักษาระยะไว้เพื่อให้ตัวเองสบายใจ เมื่อเริ่มรู้สึกว่าต้องพึ่งอีกฝ่าย ความต้องการนั้นอาจทำให้อึดอัด เพราะที่ผ่านมาเคยฝึกให้ตัวเองลดความคาดหวังแล้วจัดการเรื่องยากโดยลำพัง (Mikulincer & Shaver, 2003)

การขอพื้นที่ในจังหวะนั้นทำให้ความกดดันลดลง คนที่ขอพักมีโอกาสรู้สึกว่าเวลาของตัวเองยังอยู่ในมือ พอกลับมาตั้งหลักได้ก็พร้อมขยับเข้าใกล้มากขึ้น ถ้ามีคำถามและคำขอตามมาติด ๆ ความกดดันอาจสะสมจนต้องถอยนานกว่าเดิม หลายครั้งอีกฝ่ายกลับมาเองได้ และอาจกลับมาเร็วกว่าเมื่อได้พักอย่างสงบ

วิธีให้และรับความช่วยเหลือก็มีส่วน คนที่มักเว้นระยะอาจถนัดช่วยลงมือทำมากกว่านั่งฟังความรู้สึก ส่วนเวลาตัวเองลำบาก การลองแก้เองอาจรู้สึกง่ายกว่าการบอกว่าเรื่องนี้หนัก (Collins & Feeney, 2000) คนรักจึงอาจรู้สึกว่าอีกฝ่ายไม่ยอมให้เข้าใกล้ บางครั้งอีกฝ่ายกำลังยอมให้เข้าใกล้ในจังหวะที่ช้ากว่าและใช้วิธีที่ต่างออกไป

เมื่อความใส่ใจแสดงออกผ่านการกระทำ

ความรักอาจเห็นได้จากความสม่ำเสมอ พอคุณเล่าว่าเรื่องไหนสำคัญ อีกฝ่ายจำได้ คนที่ใส่ใจอาจทำตามที่รับปาก มาช่วยเมื่อคุณต้องการ และกลับมาหลังขอพัก สำหรับคนที่ให้ค่ากับพื้นที่ส่วนตัว การให้คุณไปทำสิ่งที่ชอบตามลำพังก็อาจเป็นวิธีแสดงความเคารพ บางคนไม่ได้พูดว่าคิดถึง แต่พอรู้ว่าคุณกำลังจะเดินทางกลับก็เป็นฝ่ายเสนอไปรับที่สนามบินก่อน

คนที่เว้นระยะก็คิดถึงได้ แม้จะไม่ค่อยเอ่ยปากและมักแสดงออกด้วยการทำอะไรให้มากกว่า ความสนใจอาจเห็นในเรื่องธรรมดาว่าอีกฝ่ายให้คุณเข้ามาใช้ชีวิตร่วมกันตรงไหน เช่น ชวนไปเจอเพื่อน พาไปร้านที่ชอบ หรือถามว่าอยากใช้วันหยุดด้วยกันไหม คำชวนเล็ก ๆ แบบนี้บอกอะไรได้มากกว่ารอให้มีคำบอกรักครั้งใหญ่

เมื่อแกนการหลีกเลี่ยงอยู่ในระดับสูง ความใกล้ชิดทางกายกับทางใจมักมีจังหวะต่างกัน คนเราอาจรู้สึกดีเวลามีเพศสัมพันธ์โดยยังไม่พร้อมให้มันกลายเป็นบทสนทนาเรื่องความรู้สึก (Birnbaum et al., 2006) ถ้าสิ่งที่แต่ละฝ่ายคาดไว้ต่างกัน การคุยกันด้วยน้ำเสียงสงบว่าต่างคนให้ความสำคัญกับอะไร มักช่วยกว่าเก็บความขุ่นใจไว้หรือใช้มันต่อว่ากัน

งานวิจัยพบความต่างระหว่างเพศแค่ไหน

บทความทั่วไปมักพูดถึงผู้ชายที่ถอยจากความใกล้ชิดจนดูเหมือนเป็นลักษณะเฉพาะของเพศหนึ่ง การวิเคราะห์อภิมานจากกลุ่มตัวอย่างมากกว่าร้อยกลุ่มพบว่า ค่าเฉลี่ยด้านการหลีกเลี่ยงของผู้ชายสูงกว่าเล็กน้อย ความต่างมีขนาดไม่ใหญ่ เปลี่ยนไปตามประชากรแต่ละกลุ่ม และแทบไม่เห็นในงานที่เก็บข้อมูลทางออนไลน์ (Del Giudice, 2011)

ผู้หญิงก็อาจมีรูปแบบนี้ คนรอบข้างอาจสังเกตน้อยกว่าเพราะมองความสุขุมของผู้ชายว่าเป็นเรื่องธรรมดา หรือชื่นชมผู้หญิงที่จัดการเรื่องต่าง ๆ ได้เอง พออยู่ในชีวิตคู่ รูปแบบนี้แทบไม่ขึ้นกับเพศ จังหวะถอยหลังจากสนิท ช่วงที่ต้องพัก และวิธีที่ช่วยให้กลับมาคุยกันพบได้คล้ายกัน

ถ้าเผลอคิดว่า “ผู้ชายก็เป็นแบบนี้กันหมด” หรือ “ผู้หญิงคนนี้แค่ทำอะไรเองเก่งมาก” ลองกลับมาดูสิ่งที่เกิดขึ้นจริง เวลาเริ่มสนิท คนตรงหน้าทำอย่างไร และตอนที่พร้อมจะคุยใหม่เกิดอะไรขึ้นก่อน? สองคำถามนี้ช่วยให้เห็นรูปแบบของความสัมพันธ์ตรงหน้าชัดกว่าการใช้เพศมาทำนายว่าใครจะรับมือกับความใกล้ชิดแบบไหน

คุยเรื่องพื้นที่ส่วนตัวอย่างไรให้เข้าใจกัน

เมื่อเทียบกันในงานวิจัย ความพอใจในชีวิตคู่ที่ลดลงเชื่อมโยงกับการหลีกเลี่ยงแน่นแฟ้นกว่าที่เชื่อมกับความกังวล (Li & Chan, 2012) ผลเฉลี่ยแบบนั้นยังบอกไม่ได้ว่าคู่ใดจะเป็นอย่างไร ในงานที่นักวิจัยสังเกตคู่รักขณะคุยเรื่องที่เห็นต่าง ฝ่ายที่มักเลี่ยงความใกล้ชิดปิดตัวน้อยลงชัดเจนเมื่ออีกคนขอด้วยน้ำเสียงนุ่มลงและเปิดให้ตัดสินใจเอง (Overall et al., 2013) ดังนั้นวิธีคุยกันเรื่องระยะห่างจึงเป็นสิ่งที่ลองปรับได้

  1. ให้มีทางเลือกตอนขอ. คำขอที่อีกฝ่ายตอบได้มากกว่าหนึ่งแบบมักรับฟังง่ายกว่าคำสั่ง เมื่อยังมีสิทธิ์บอกว่าอะไรทำได้หรือทำไม่ได้ คนที่อยากถอยอาจพร้อมกลับมาคุยด้วยตัวเองเร็วขึ้น

  2. ทำให้การพักมีจังหวะชัด. ลองตกลงกันก่อนว่าถ้าอยากพักจะใช้คำไหนขอพัก แล้วนัดเวลาไว้ก่อนหรือส่งข่าวเมื่อพร้อม พอรู้แผนตรงกัน คนหนึ่งมีเวลาตั้งหลัก อีกคนก็ไม่ต้องรอโดยไม่รู้ว่าจะได้คำตอบเมื่อไร

  3. ทำเรื่องดี ๆ ด้วยกัน. หลังได้ทำอะไรสนุกด้วยกัน คนที่มักเว้นระยะรู้สึกมั่นคงและใกล้ชิดกับคนรักมากขึ้น (Stanton et al., 2017) บางครั้งการเดินซื้อของหรือทำมื้อเย็นข้างกันพาให้เข้าใกล้กันได้ง่ายกว่าการนั่งคุยยาว ๆ

  4. บอกความต้องการก่อนถอย. คนที่อยากถอยลองพูดแทนการเงียบไป เช่น “ตอนนี้ขอตั้งหลักคนเดียวก่อนนะ” แค่ได้ยินว่าอีกฝ่ายขอพักเพราะต้องการอะไร คนรักก็มีเรื่องให้คาดเดาน้อยลง

ต่างฝ่ายยังรักษาความเป็นตัวเองได้โดยไม่ต้องฝืน เป้าหมายคือให้มีพื้นที่พอและขอแรงพอในความสัมพันธ์เดียวกัน เมื่อทำได้เรื่อย ๆ ฝ่ายที่มักถอยอาจต้องขอพักห่างน้อยลง ประสบการณ์ตรงว่าได้พึ่งกันไปพร้อมกับมีสิทธิ์ตัดสินใจเอง ค่อย ๆ เปลี่ยนสิ่งที่คนสองคนคาดว่าจะเกิดขึ้นเมื่อเริ่มไว้ใจกัน (Arriaga et al., 2018)

วิตกกังวลกลัวและหลีกเลี่ยงมั่นคงหลีกเลี่ยง

ดูรูปแบบของคุณเอง

แบบทดสอบแสดงจุดของคุณบนแผนที่และแยกผลสำหรับความสัมพันธ์กับคนรักให้ดู

เริ่มทำแบบทดสอบ
  • 72 ข้อ
  • 10-15 นาที
  • ไม่ต้องสมัครบัญชี

เมื่ออีกฝ่ายรู้สึกกังวลและต้องการคำยืนยัน

งานบางชิ้นพบว่าคนที่มักถอยจากความใกล้ชิดมีคู่ที่โน้มไปทางความผูกพันแบบวิตกกังวล บ่อย แต่งานอื่นพบต่างออกไป (Kirkpatrick & Davis, 1994 และ Frazier et al., 1996) เมื่อคนหนึ่งอยากได้ความใกล้ชิดและขอคำยืนยัน อีกคนอาจขอถอย พอฝ่ายแรกถามหนักขึ้น อีกฝ่ายยิ่งเว้นระยะ ปฏิกิริยาของแต่ละคนจึงอาจย้ำสิ่งที่อีกคนเคยคาด ฝ่ายหนึ่งไม่แน่ใจว่าจะพึ่งความใกล้ชิดได้ อีกฝ่ายรู้สึกว่าการเข้าใกล้เรียกร้องจากตัวเองมากเกินไป งานติดตามคู่ที่กำลังคบกันเป็นเวลาสามปีพบว่า คู่ที่มีผู้ชายโน้มไปทางหลีกเลี่ยงและคู่ที่มีผู้หญิงโน้มไปทางวิตกกังวลยังคบกันอยู่ได้บ่อยกว่าที่คาด แม้ทั้งสองฝ่ายให้คะแนนความสัมพันธ์ไว้ต่ำตั้งแต่ต้น (Kirkpatrick & Davis, 1994) การคบกันนานบอกระยะเวลา ส่วนความสุขต้องดูแยกกัน งานเดียวอธิบายแทนทุกคู่ไม่ได้

จุดเริ่มอยู่ที่การเห็นจังหวะนี้ว่าเกิดจากปฏิกิริยาของคนสองคน ฝ่ายที่กังวลอาจพอวางโทรศัพท์ได้เมื่อมีวิธีดูแลใจของตัวเอง มีเพื่อนให้คุย หรือมีแผนอื่นที่อยากทำ ฝ่ายที่ถอยอาจลองบอกว่าจะหยุดคุยชั่วครู่ ถ้าอยู่ด้วยกันแล้วเจ็บซ้ำ ๆ และยังออกจากวงจรเองไม่ได้ ผู้เชี่ยวชาญที่ทำงานกับคู่รักอาจช่วยให้เข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นได้ หากทั้งสองฝ่ายรู้สึกปลอดภัยที่จะคุยร่วมกัน

ข้อสงสัยเมื่อคนรักถอยออกไป

  1. พอไม่ได้เจอกัน คนที่ชอบเว้นระยะจะคิดถึงไหม?
    คิดถึงได้ แม้อีกฝ่ายอาจไม่แสดงให้เห็น บางคนเพิ่งรู้ว่าคิดถึงแค่ไหนเมื่อเจอกันอีกครั้ง การคุยน้อยลงหลังนัดอาจเกิดจากอยากได้เวลาตั้งหลัก ถ้าความเงียบทำให้คุณไม่สบายใจ ลองส่งข้อความสั้น ๆ ด้วยน้ำเสียงสบาย ๆ แทนการถามติดกันหลายข้อ
  2. สังเกตอย่างไรว่าคนที่เก็บระยะชอบเรา?
    มองสิ่งที่เกิดอย่างสม่ำเสมอ อีกฝ่ายแบ่งเวลาให้แม้สัปดาห์นั้นงานแน่น ช่วยเรื่องที่ลงมือทำได้ และกลับมาหลังจากขอพัก นอกจากนี้อาจเล่าเรื่องที่ปกติเก็บไว้ เช่น ความลังเลเรื่องงานหรือเรื่องในครอบครัว การยอมเล่าเรื่องเหล่านี้อาจเป็นวิธีขยับเข้ามาใกล้
  3. ความรักทำให้คนที่อยากเว้นระยะเปลี่ยนได้ไหม?
    ประสบการณ์ร่วมกันอาจช่วยให้เปลี่ยนได้ เมื่อการขอพักได้รับความเข้าใจและการขอแรงมีคนตอบรับ การหลีกเลี่ยงมักค่อย ๆ ลดลง การกดดันหรือยื่นคำขาดมักทำให้ระวังตัวมากขึ้นแล้วถอยไปไกลกว่าเดิม คนที่กำลังเปลี่ยนมีสิทธิ์เป็นคนกำหนดจังหวะของตัวเอง
  4. คุยเรื่องความรู้สึกอย่างไรเมื่ออีกฝ่ายปิดตัว?
    เลือกช่วงที่ใจเย็นกว่าเวลาที่กำลังทะเลาะ และหยิบมาคุยสั้น ๆ ครั้งละเรื่องกับคำขอหนึ่งข้อ บางคนคุยได้ง่ายกว่าตอนยืนหรือนั่งข้างกัน เช่น ระหว่างเดินหรืออยู่ในรถ ลองเหลือช่องให้อีกฝ่ายไปคิดได้ การกลับมาตอบพรุ่งนี้อาจเป็นจังหวะที่ทำให้คุยกันได้จริง

อ่านเรื่องชีวิตคู่ในรูปแบบอื่น

งานวิจัยและเอกสารที่ใช้ (11)

  1. Simpson J. A., Rholes W. S., Nelligan J. S. (1992). Support seeking and support giving within couples in an anxiety-provoking situation: The role of attachment styles. Journal of Personality and Social Psychology, 62(3), 434-446.
  2. Kirkpatrick L. A., Davis K. E. (1994). Attachment style, gender, and relationship stability: A longitudinal analysis. Journal of Personality and Social Psychology, 66(3), 502-512.
  3. Frazier P. A., Byer A. L., Fischer A. R., Wright D. M., DeBord K. A. (1996). Adult attachment style and partner choice: Correlational and experimental findings. Personal Relationships, 3(2), 117-136.
  4. Collins N. L., Feeney B. C. (2000). A safe haven: An attachment theory perspective on support seeking and caregiving in intimate relationships. Journal of Personality and Social Psychology, 78(6), 1053-1073.
  5. Mikulincer M., Shaver P. R. (2003). The attachment behavioral system in adulthood: Activation, psychodynamics, and interpersonal processes. Advances in Experimental Social Psychology, 35, 53-152.
  6. Birnbaum G. E., Reis H. T., Mikulincer M., Gillath O., Orpaz A. (2006). When sex is more than just sex: Attachment orientations, sexual experience, and relationship quality. Journal of Personality and Social Psychology, 91(5), 929-943.
  7. Del Giudice M. (2011). Sex differences in romantic attachment: A meta-analysis. Personality and Social Psychology Bulletin, 37(2), 193-214.
  8. Li T., Chan D. K.-S. (2012). How anxious and avoidant attachment affect romantic relationship quality differently: A meta-analytic review. European Journal of Social Psychology, 42(4), 406-419.
  9. Overall N. C., Simpson J. A., Struthers H. (2013). Buffering attachment-related avoidance: Softening emotional and behavioral defenses during conflict discussions. Journal of Personality and Social Psychology, 104(5), 854-871.
  10. Stanton S. C. E., Campbell L., Pink J. C. (2017). Benefits of positive relationship experiences for avoidantly attached individuals. Journal of Personality and Social Psychology, 113(4), 568-588.
  11. Arriaga X. B., Kumashiro M., Simpson J. A., Overall N. C. (2018). Revising working models across time: Relationship situations that enhance attachment security. Personality and Social Psychology Review, 22(1), 71-96.

ตรวจสอบเมื่อ 5 ตุลาคม 2569

แบบทดสอบช่วยให้เห็นจุดของคุณและความผูกพันกับคนรัก

เริ่มทำแบบทดสอบ