Bağlanma stili testi sonucu: yüzdelikler ve harita

Sonucunuzun merkezinde, ECR-R ölçeğinin iki alt ölçeği üzerine kurulu bir harita durur (Fraley ve ark., 2000). Yatay eksen yakınlıktan kaçınmayı, dikey eksen bağlanma kaygısını gösterir. Noktanız ne kadar sağdaysa genellikle o kadar çok mesafeye ihtiyaç duyarsınız; ne kadar yukarıdaysa yakın birinin sizden uzaklaşacağı korkusu o kadar güçlüdür. Bağlanma kaygısı, günlük dilde “bağlanma korkusu” denen şeyle aynı değildir: Bağlanma korkusu birine bağlanmaktan, söz vermekten çekinmektir ve kaçınma eksenine daha yakındır.

Büyük bir örneklemin ortalama puanlarından geçen iki çizgi haritayı dört bölgeye ayırır: sol altta güvenli, sol üstte kaygılı stil (araştırmalarda saplantılı bağlanma olarak da geçer), sağ altta kaçıngan, sağ üstte korkulu kaçıngan stil (dezorganize ya da dağınık bağlanma olarak da bilinir).

Stilin adı yalnızca noktanızın hangi bölgeye düştüğünü söyler. Noktanızın bölgenin içinde nerede durduğu da en az o kadar önemlidir. Çizgilerin kesiştiği yerin hemen yanındaki bir nokta ile uzak köşedeki bir nokta aynı adı alır, ama çok farklı deneyimleri anlatır. Bu yüzden önce noktanızın çizgilere uzaklığına bakın, açıklamayı ondan sonra okuyun. Tam koordinatlar için haritanın altındaki kapalı “Puanlarınız sayılarla” panelini açın.

Her eksende iki sayı vardır. Birincisi puanınızdır: o eksendeki 18 ifadeye verdiğiniz yanıtların, yanıt verdiğiniz 1-7 ölçeğindeki ortalaması. Kaygı ve kaçınma puanları tek başına pek bir şey söylemez. Kaçınmada 3 puan ölçeğin ortasının altında kaldığı için düşük görünür, oysa neredeyse tam ortalamadır: İnsanların yaklaşık yarısı daha düşük puan alır.

İkinci sayı, yani yüzdelik değer, başka bir soruya yanıt verir: Örneklemde kaç kişinin puanı sizinkinden düşük? “İnsanların %80’inden yüksek” ifadesi, her yüz katılımcıdan sekseninin daha düşük puan aldığını gösterir. Yüzdelik değer bir stilin yüzdesi değildir. Bazı testler sizi yüzde şu kadar kaygılı ya da güvenli diye tarif eder, ama ECR-R’de böyle paylar yoktur: Yalnızca iki ayrı ölçek ve her birinde nerede durduğunuz vardır.

Yüzdelik değerin yanında bir düzey etiketi görürsünüz: 30. yüzdelik değerin altında “düşük”, 70. yüzdelik değerin üstünde “yüksek”, arada “ortalama civarında”. Bu etiketler sonucu okumayı kolaylaştırır, insanları farklı türlere ayırmaz. 70. yüzdelik değerin hemen üstündeki ve hemen altındaki iki kişi arasında neredeyse fark yoktur.

Puanlarınız, Fraley’nin 2000’lerin başında en az 17.000 katılımcıdan topladığı çevrim içi örneklemle karşılaştırılır. Bu normların nereden geldiğini ve neden biraz ihtiyat gerektirdiğini ECR-R ölçeği rehberimiz anlatıyor. Yaşınızı verdiyseniz ikinci bir satır sizi yaşıtlarınızla karşılaştırır. Bu örneklemde ortalama puanlar yaşla pek değişmediği için o satır genellikle birincisinden yalnızca birkaç yüzdelik puan farklı çıkar. Stilinizin kendisi ise her zaman yaşa göre düzeltilmeden, örneklemin tamamına göre belirlenir.

Stilinizin adının altındaki etiket, noktanızın kendi bölgesine ne kadar sağlam yerleştiğini gösterir. Etiket, en yakın çizgiye olan uzaklıktan hesaplanır ve bu uzaklık örneklemin standart sapması cinsinden ölçülür. 0,25 standart sapmadan kısa bir uzaklık “Geçiş bölgesinde”, 0,25 ile 0,6 arası “Az belirgin”, 0,6 ile 1,1 arası “Belirgin”, daha fazlası “Çok belirgin” olarak görünür.

Belirginlik bir başarı notu değildir. Çok belirgin bir güvenli stil kimseyi örnek bir partner yapmaz, çok belirgin bir kaygılı stil de sorun habercisi değildir. Belirginlik yalnızca örüntünüzün komşu örüntülerden ne kadar uzakta olduğunu ölçer. Stiliniz az belirginse çizginin öbür yanındaki stilin özelliklerini de büyük olasılıkla kendinizde tanırsınız; zor bir dönemde noktanız o çizgiyi geçebilir.

İki stil arasında kalan bir sonuç şöyle görünür: Stilinizin adının yanında ikinci bir stil belirir ve haritada noktanız, noktalı çizgiyle gösterilen geçiş bölgesinin içinde durur. Puanların ikisi de çizgilere yakınsa noktanız haritanın ortalarına düşer ve aynı anda birkaç komşu stile yakın olur. Çizgilerin neden oradan geçtiğini ve böyle sonuçların ne sıklıkla çıktığını dört stile genel bakış yazımız açıklıyor. Kendi sonucunuza gelince başka bir şey daha çok işe yarar: İki açıklamayı da okuyun ve kendinizi tanıdığınız cümlelerin altını çizin.

Bazen sonucunuzun üstünde yanıtların niteliğiyle ilgili bir not belirir. Bu bir eleştiri değildir. Test yalnızca puanları daha az kesin kılabilecek bir örüntü fark etmiştir. Denetim birinci bölümdeki 36 yanıtı kapsar ve sonucunuzun tamamı her durumda gösterilir.

1. 1

   Art arda aynı yanıt. 12 ya da daha fazla ifadeye art arda aynı yanıt verildi. Bu, yanıtlar düşünmeden, otomatik pilotta işaretlendiğinde sık görülür.

2. 2

   Ortada toplanan yanıtlar. Yanıtlarınızın yarısı ya da daha fazlası, ölçeğin ortası olan 4’tü. Bu dürüst bir kararsızlık da olabilir, yorgunluk da.

3. 3

   Birbiriyle çelişen yanıtlar. Zıt anlamlı kaçınma ifadelerine benzer yanıtlar ya da neredeyse aynı anlama gelen ifadelere çok farklı yanıtlar verildi. Bu genellikle bazı ifadelerin amaçlanandan farklı okunduğunu gösterir.

4. 4

   Çok hızlı. İfade başına ortalama 2 saniyeden az. Bu süre bir ifadeyi okuyup bitirmeye ancak yeter.

Açıklamada kendinizi tanıyorsanız notu aklınızın bir köşesinde tutarak sonuca güvenebilirsiniz. Acele ettiyseniz ya da dikkatiniz dağıldıysa testi daha sakin bir anda yeniden çözüp iki sonucu karşılaştırın.

Testin ikinci bölümü belirli insanları sorar ve ayrı bir harita her ilişkiye kendi noktasını verir: anne, baba, en yakın arkadaş, partner ve genel olarak yakın ilişkiler. Bir bölümü atladıysanız onun yerinde bir not görürsünüz; öteki noktalar bundan etkilenmez.

Bu haritada en önemli şey, her noktanın neyle karşılaştırıldığıdır. Her nokta ana sonucunuzla ya da öteki ilişkilerinizle değil, o tür bir ilişki için olağan olanla karşılaştırılır (Fraley ve ark., 2015). Olağan olan da ilişkiden ilişkiye değişir: İnsanlar genellikle en çok babalarına, en az da en yakın arkadaşlarına mesafe koyar. Bu yüzden aynı kaçınma puanı babanız için “ortalama düzeyde”, en yakın arkadaşınız için “ortalamanın üstünde” çıkabilir.

“Ortalamanın altında”, “ortalama düzeyde” ve “ortalamanın üstünde” etiketleri eksen düzeyleriyle aynı kesme noktalarını, 30. ve 70. yüzdelik değerleri kullanır. Testte ayrı bir partner bölümü olmadığı için partner noktası birinci bölümdeki yanıtlarınızdan tahmin edilir; onu yaklaşık bir değer olarak görün. İlişkiler arasındaki farklar olağandır: Bağlanma kısmen her ilişkiye özgüdür (Fraley ve ark., 2011). Çoğu zaman en çok şey anlatan, ötekilerden ayrı duran noktadır.

İki test farklı sonuç verdiğinde bunun nedeni çoğu zaman testlerden birinin sizi yanlış tanıması değil, testlerin nasıl kurulduğudur. En sık nedenler aşağıda.

• Hazır bir tanım seçmek. İlk çalışmalarda insanlar üç paragraftan birini seçti (Hazan ve Shaver, 1987) ve yarısından fazlası kendini güvenli diye tanımladı. İnsanları iki ölçek boyunca bölmek başka paylar verir: Fraley’nin normlarına ve bu sitenin kesme noktalarına göre güvenli bölgeye düşenlerin payı yaklaşık %32.
• Farklı bir kesme noktası. Bazı testler her ölçeği tam ortadan, 4’ten böler. Fraley’nin normlarında ortalama kaçınma yaklaşık 2,92 olduğundan 3,5 kaçınma puanı bizim çizgimizin üstüne, ortadan bölen bir testte ise altına düşer.
• Kısa formlar ve sınanmamış sorular. 12 maddelik bir ankette her yanıt, 36 maddelik tam sürümdekinin üç katı ağırlık taşır; büyük örneklemlerde hiç sınanmamış sorular ise başka bir şeyi ölçüyor olabilir.
• Farklı bir an. Yakınlıkla ilgili yanıtlar o sırada yaşananlara bağlıdır: Yeni bir aşk, bir kavga ya da bir ayrılık onları kaydırabilir. Yanıtlarken hangi ilişkiyi düşündüğünüz de önemlidir.

Daha adil bir karşılaştırma stil adlarına değil, eksenlerdeki konumunuza bakar. Kaygı ve kaçınma, yetişkin bağlanma anketlerinin çoğunun temelinde yatar (Brennan ve ark., 1998); bu yüzden anlamları bir testten ötekine taşınır.

Testi birkaç hafta sonra yeniden çözerseniz sonucunuz genellikle neredeyse aynı çıkar: Kısa sürelerde ECR-R alt ölçekleri kararlıdır, rakamları yöntem sayfamızda bulabilirsiniz. Küçük kaymalar yine de olağandır. Puanın birkaç onda bir oynaması ya da haritanın ortalarında yüzdelik değerin birkaç puan kayması, hayatınızda hiçbir şey değişmemişken de görülebilir.

Testi yeniden çözmek birkaç ay sonra ya da gerçek bir değişimin ardından anlamlıdır: yeni bir ilişki, bir ayrılık, uzun süren bir terapi süreci. İlk kez yanıtladığınızdaki kadar dürüst olun ve aynı ilişkiyi düşünün, yoksa karşılaştırma pek bir şey söylemez. Önceki sonuçlarınız aynı cihazda kalır; hesabınıza kaydettiğiniz sonuçlar ise tarayıcı değiştirseniz de kaybolmaz.

Karşılaştırırken yöne bakın: Noktanız haritanın ortasına mı yaklaştı, yoksa ondan uzaklaştı mı; kaygı puanınız arttı mı, azaldı mı? Bu tür bir hareketi neyin desteklediğini ve genellikle ne kadar sürdüğünü bağlanma stilinin değişip değişmediğini anlatan yazımız ele alıyor.

Sonucunuz, yakın ilişkilerin şu anda size nasıl geldiğini kendi yanıtlarınıza dayanarak anlatır. Bu sonuç bir tanı değildir. Bağlanma stili bir hastalık ya da bozukluk değildir ve çevrim içi bir test bir uzmanla konuşmanın yerine geçmez.

Bir çift zorlandığında sonuç kimin suçlu olduğunu söylemez, ilişkinin sürüp sürmeyeceğini de öngörmez. Partnerinizin stilini göstermez: Bunun için onun kendi yanıtları gerekir. Hiçbir stil bir insanı başkasından daha iyi ya da daha kötü yapmaz. Her stilin güçlü yanları vardır ve sonucunuz onları zorlukların hemen yanında sıralar.

Sonucunuzu bir tartışmada silah gibi kullanmak da işe yaramaz. Karşınızdaki kişiye bir stilin etiketini yapıştırmak, iki kişinin bir sorunu çözmesine nadiren yardım eder; kendi hissettiklerinizi anlatmak genellikle daha çok yardımcı olur. Bir ilişkide aşağılama, tehdit ya da herhangi bir şiddet varsa mesele bağlanma stillerini aşar: Güvenliğiniz her şeyden önce gelir.

1. 01Sonucumu bir psikolog ya da psikoterapiste gösterebilir miyim?

   Evet, bu bir konuşmayı başlatmanın iyi bir yolu olabilir. Sonucunuzun bağlantısını gönderin ya da onu PDF olarak kaydedin: İçinde puanlarınız, yüzdelik değerleriniz ve ilişki haritanız bulunur. Her uzman bağlanma kuramıyla çalışmaz, ama iki eksen farklı ekollerden klinisyenlere de anlamlı gelir. Testin ilişkilerinizi kendi gözünüzden yansıttığını ve tanı koymadığını da aklınızda tutun.
2. 02Sonucum canımı sıktıysa ne yapabilirim?

   Kendinize biraz zaman verin ve sonucu bir insan olarak size dair bir hüküm gibi görmeyin. Stil, deneyimlerden doğan örüntüleri anlatır ve örüntüler değişebilir. Stilinizin güçlü yanlarını yeniden okuyun. Şu sıralar kendinizi huzursuz ya da çok kötü hissediyorsanız güvendiğiniz biriyle ya da bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun.
3. 03Ayrı bir partner bölümü yokken partner noktası nereden geliyor?

   Testin birinci bölümünden. ECR-RS’deki partner ifadelerinin neredeyse hepsi ECR-R ifadelerini tekrar eder; biz de bu ifadelere verdiğiniz yanıtları alıp partner ilişkisinin normlarıyla karşılaştırıyoruz. Bu yaklaşık bir değerdir. Geçmiş bir ilişkiyi düşünerek yanıt verdiyseniz nokta o ilişkiyi anlatır.
4. 04“Genel olarak yakın ilişkiler” noktam neden ana stilimle uyuşmuyor?

   İkisi farklı sorulara yanıt verir. Ana stiliniz romantik ilişkilerle ilgili ifadelerden gelir; genel bölüm ise sizin için önemli olan bütün insanları birlikte sorar ve kendi normlarıyla karşılaştırılır. Aradaki fark genellikle aşkın size genel yakınlıktan farklı geldiğini gösterir ve bu oldukça yaygındır.