Güvenli bağlanma stili kiminle uyumlu ve ilişkiye neler katar

Güvenli stile yakın bir partnerin herkese aynı ölçüde uyduğu düşünülebilir, ama tablo bundan daha incelikli. Her eşleşmenin kendi görevi var: Bazen güvenli stile yakın kişinin kendisi olması yeter, bazen de kendi ihtiyaçlarını dile getirmeyi öğrenmesi gerekir.

Güvenli stil için nerede kolay, nerede emek gerekiyor

Güvenli

Sağlam bir ikiliGüvenli

Apaçık olanı da dile getirmekKaygılı

Baskı kurmadan sabretmekKaçın­gan

Gelgitlerde sarsılmamakKorkulu kaçın­gan

Güvenli+Güvenli

Sağlam bir ikili

İki kişi de sakince destek ister ve verir, aralar tehdit gibi gelmez, tartışmalar çoğu zaman gerçek bir konuşmayla biter. Araştırmalarda genellikle en iyi durumda olanlar bu çiftlerdir. Zayıf nokta, her şeyin kendiliğinden yoluna gireceği varsayımıdır: Önemli konular kolayca ertelenir ve zamanla birikip ağırlaşır.

Güvenli+Kaygılı

Apaçık olanı da dile getirmek

Güvenli stile yakın partnerin öngörülebilirliği kaygılı stile yakın kişiyi yavaş yavaş sakinleştirir; o da karşılığında ilişkiye sıcaklık ve ayrıntılara dikkat getirir. Burada güvenli stile yakın kişinin sorulara sabır göstermesi ve apaçık şeyleri bile söze dökmesi gerekir. Kaygı uzun süre geçmezse sakinlik tek başına onu yatıştırmaya yetmez.

Güvenli+Kaçıngan

Baskı kurmadan sabretmek

Güvenli stile yakın kişi acele ettirmez ve geri çekilmeleri kişisel algılamaz; kaçıngan stile yakın partner de zamanla işin içinde bir bit yeniği aramayı bırakır. Çift gözlemlerine göre nazik istekler onda daha az öfke ve geri çekilme uyandırır. Zorluk başka yerdedir: Güvenli stile yakın kişi bir süre sonra daha fazla açıklık ister; bunu söylemesi iyi olur.

Güvenli+Korkulu kaçıngan

Gelgitlerde sarsılmamak

Korkulu kaçıngan stilde (dezorganize ya da dağınık bağlanma olarak da bilinir) yakınlaşmayı çoğu zaman geri çekilme izler; güvenli stile yakın partner buna ne soğuklukla ne panikle karşılık verir. Böylece bu stile yakın kişi yakınlığa güvenmeyi öğrenir. Ama bitmeyen iniş çıkışlar en sakin insanı bile yorar; güvenli stile yakın kişi kurtarıcı rolüne kaymadan kendi enerjisini korumalıdır.

Güvenli stile yakın biri yakınlık konusunda rahattır: Yardım isteyebilir de, yardım edebilir de, araları olay çıkarmadan karşılar, bir tartışmada suçlu değil çözüm arar. Böyle bir partnerin yanında endişelenmek ve tetikte durmak için daha az neden vardır. Bu yüzden partnerlerinden biri güvenli stile yakın olan çiftlerin çoğunda işler daha akıcı yürür ve daha çabuk barışılır.

Bu, çiftlerin nasıl tartıştığında da görülüyor. İki kişinin de güvenli stile yakın olduğu çiftler iletişimlerini çoğunlukla karşılıklı ve yapıcı diye tanımlar; iki kişinin de güvensiz olduğu çiftler ise daha sık talep etme ve geri çekilme örüntüsüne düşer (Domingue ve Mollen, 2009). Toplam 147 çiftle yapılan bir anket de partnerlerden yalnızca birinin güvensiz olmasının bile bu örüntüyü, iki partnerin de güvenli olduğu çiftlere göre daha belirgin kıldığını gösterdi (Millwood ve Waltz, 2008). Bir kişinin sakinliği yardımcı olur, ama çifti, iki kişinin de güvenli stile yakın olduğu çiftlerin düzeyine taşımaz.

Güvenli stile yakın partnerin ötekinin güvensizliğini telafi ettiği yönündeki yaygın düşünce ancak kısmen doğru. Evli çiftlerle yapılan küçük bir gözlem çalışmasında, yalnızca bir eşin güvenli stile yakın olduğu karma çiftler çatışmayı iki eşin de güvenli olduğu çiftler kadar iyi, iki eşin de güvensiz olduğu çiftlerden ise daha iyi yönetti (Cohn ve ark., 1992). Ama bu çalışma bağlanmayı bizimki gibi bir ankete değil, çocukluk deneyimlerini soran bir görüşmeye dayanarak ölçtü ve orada bağlanma, eşlerin kendi evlilik doyumu değerlendirmeleriyle ilişkili çıkmadı.

Daha büyük anketler daha temkinli bir tablo çiziyor. İki eşin de güvenli stile yakın olduğu yeni evli çiftler, en az bir eşin güvensiz olduğu çiftlerden daha iyi durumdaydı (Senchak ve Leonard, 1992). Dikkatli söylemek gerekirse: Güvenli stile yakın bir partner, ötekinin kaygısını ve geri çekilmesini yumuşatarak yardımcı olabilir (Simpson ve Overall, 2014; Overall ve ark., 2013), ama genellikle iki kişinin de güvenli olduğu çiftler karma çiftlerden daha iyi durumdadır. Bir derlemeye göre güvenli stile yakın insanlar da çoğunlukla kendilerine benzeyen partnerleri seçiyor (Holmes ve Johnson, 2009).

Güvenli stil bir zırh değildir ve sonsuz sabrın garantisi de değildir. Haftalarca mesafeli duran biriyle yaşamak güvenli stile yakın kişide bile yalnızlık duygusu uyandırabilir; partnerin bitmeyen şüpheleri de sakin yanıtlansa bile insanı yorar. Bu olağan bir tepkidir, güvenliğin “tükendiğinin” işareti değil: Uzun süren bir yük altında herkes için nazik kalmak zorlaşır. Güvenli bağlanma stili, bir insanın yakınlıkla genellikle nasıl baş ettiğini anlatır; asla yorulmayacağına ya da öfkelenmeyeceğine dair bir söz değildir.

Bir de kurtarıcı tuzağı var. Güvenli stile yakın partner her şeyi üstlenir: güven vermek, beklemek, açıklamak, ortalığı yatıştırmak. Bu arada ötekinin endişesini artırmamak için kendi ihtiyaçları hakkında susar. Zamanla bütün ilişki tek bir kişinin sırtına biner, yorgunluk fark edilmeden birikir ve sonunda huzursuzluk ya da soğukluk olarak su yüzüne çıkar. Başkasının ihtiyaçlarını konuştuğunuz kadar açık bir dille kendi ihtiyaçlarınızı da konuşmak iyi gelir.

1. 1

   Güvenli stile yakın partner için. Partnerinizin ihtiyaçlarına karşılık verirken kendi ihtiyaçlarınızı da dile getirin. Onun kaygısını ya da aralarını kişisel algılamamak iyi gelir, ama sizi inciten şeylere katlanmak zorunda değilsiniz. İlişkinin dışındaki hayatınızı da korumaya değer: arkadaşlar, ilgi alanları, kendinize ayırdığınız zaman.

2. 2

   Partneri için. Sakinlik ilgisizlik demek değildir: Düz bir ses tonu umursamadığı anlamına gelmez. Size destek olmak için ne kadar enerji harcandığını fark edip zaman zaman siz de karşılık verin. Ondan birkaç basit beceri ödünç almak işe yarar: doğrudan bir istek, süresi belli bir ara, suçlamasız bir konuşma.

Güvenli bağlanma da sabit değildir: Ağır olayların ardından ya da zorlu bir ilişkide sarsılabilir, başlangıçta güvensiz olan insanlarda da zamanla gelişebilir. Ayrıntıları bağlanma stilinin nasıl değişebileceğini anlatan yazımızda bulabilirsiniz. Yıllarca süren sakin bir ilişki iki kişiyi de değiştirdiği için bu, bir çift açısından iyi bir haber.

1. 01Güvenli stile yakın biri her stille iyi anlaşır mı?

   Güvenli stile yakın biri, farklı stillerdeki insanlarla çoğu kişiden daha rahat ortak bir zemin kurar: Sakinliği, başkasının kaygısına kapılmasını ve araları kişisel algılamasını önler. Ama “iyi anlaşmak” “zahmetsiz” demek değildir. Kaygı ya da kaçınma puanı yüksek bir partnerle güvenli stile yakın kişinin de enerjiye, net anlaşmalara ve kendine iyi bakmaya ihtiyacı vardır.
2. 02Güvenli stile yakın bir partner güvensiz olanı kurtarmalı mı?

   Hayır. Desteklemek ile kurtarmak farklı şeylerdir: Destek iki kişiye de kendi payını bırakır, kurtarmak ise her şeyi tek bir kişinin omzuna yıkar. Güvenli stile yakın bir partner ötekinin kaygısını ve geri çekilmelerini yumuşatarak yardım edebilir, ama değişimin kendisi o kişiye bağlıdır. İlişkiyi tek başınıza ayakta tuttuğunuzu hissediyorsanız bunu açıkça söyleyin; bir psikolog ya da psikoterapistle konuşmayı da düşünebilirsiniz.
3. 03İki kişi de güvenli stile yakınsa sorun yaşanır mı?

   Yaşanır, ama genellikle başka türden. Zorluk çoğu zaman dışarıdan gelir: iş kaybı, bir aile üyesinin hastalığı, yeni doğan bir bebek, uzun süren stres. Bir başka tuzak da “nasılsa her şey yolunda” diye düşünmektir; böylece önemli konuşmalar yıllarca ertelenir. İki kişinin de güvenli stile yakın olduğu çiftler genellikle diğer çiftlerden iyi durumdadır, ama onlar da birbirine zaman ve dikkat ayırmalıdır.
4. 04Güvenli stile yakın bir partner neden yorulur?

   Sakinlik de tükenmez bir kaynak değildir. Bir kişi sürekli güven veriyor, bekliyor ve uyum sağlıyorsa, bunu gönüllü yapsa bile enerjisi azalır. Güvenli stile yakın partnerin yorgunluğu kötü bir ilişkinin işareti değildir; yükün paylaşılması gerektiğine dair bir sinyaldir. Destek istemek, aralar konusunda anlaşmak ve kendi ilgi alanlarınıza yeniden zaman ayırmak bu yükü hafifletir.