Bezpieczny styl przywiązania w parze: spokój, o który trzeba dbać

Kusi myśl, że osoba o stylu bezpiecznym pasuje do każdego tak samo, ale obraz jest bardziej złożony. Każde połączenie stawia inne zadanie: czasem wystarczy, że ta osoba jest sobą, a czasem musi nauczyć się mówić o własnych potrzebach.

Gdzie osobie o stylu bezpiecznym jest łatwo, a gdzie trzeba się wysilić

Bezpieczny

Wzajemne oparcieBezpieczny

Na głos o tym, co oczywisteLękowy

Cierpliwość bez naciskuUnikający

Spokój mimo huśtawkiLękowo-unikający

Bezpieczny+Bezpieczny

Wzajemne oparcie

Obie osoby spokojnie proszą o wsparcie i go udzielają, przerwy nie budzą niepokoju, a kłótnie częściej kończą się prawdziwą rozmową. Badania pokazują, że takim parom przeciętnie wiedzie się najlepiej. Słabą stroną bywa przekonanie, że wszystko samo się ułoży: ważne tematy łatwo odkładać, aż nazbiera się ich za dużo.

Bezpieczny+Lękowy

Na głos o tym, co oczywiste

Gdy styl bezpieczny spotyka styl lękowy, przewidywalność jednej osoby stopniowo uspokaja drugą, która w zamian wnosi ciepło i uważność na szczegóły. Osobie o stylu bezpiecznym potrzebna jest tu cierpliwość do pytań i nawyk nazywania słowami nawet rzeczy oczywistych. Jeśli lęk utrzymuje się długo, sam spokój go nie rozwieje.

Bezpieczny+Unikający

Cierpliwość bez nacisku

Gdy druga osoba ma styl unikający, osoba o stylu bezpiecznym nie ponagla i nie bierze wycofań do siebie, więc tamta powoli przestaje szukać haczyka. Obserwacje par pokazują, że łagodne prośby budzą w niej mniej złości i mniejszą chęć wycofania. Trudność polega na tym, że z czasem osoba o stylu bezpiecznym może zatęsknić za większą otwartością drugiej strony i dobrze jest o tym powiedzieć.

Bezpieczny+Lękowo-unikający

Spokój mimo huśtawki

Osoba o lękowo-unika­jącym stylu przywiązania (często nazywanym zdezorganizowanym) raz wyciąga rękę, raz się wycofuje, a osoba o stylu bezpiecznym nie odpowiada ani chłodem, ani paniką. Krok po kroku pierwsza z nich uczy się, że na bliskości można polegać. Ciągłe wzloty i upadki wyczerpują jednak nawet najspokojniejszą osobę, więc osoba o stylu bezpiecznym musi chronić własne siły, zamiast wchodzić w rolę ratownika.

Osoba o stylu bezpiecznym czuje się swobodnie w bliskości: umie poprosić o pomoc i jej udzielić, znosi przerwy spokojnie, a w kłótni szuka rozwiązania, nie winnego. Przy kimś takim mniej jest powodów do zmartwień i do czujności, dlatego w wielu parach z taką osobą życie płynie spokojniej, a po kłótni szybciej przychodzi zgoda.

Widać to po tym, jak pary się kłócą. Te, w których obie osoby mają styl bezpieczny, najczęściej opisują swoją komunikację jako konstruktywną z obu stron, a pary dwóch osób o stylach pozabezpiecznych częściej wpadają we wzorzec żądanie i wycofanie (Domingue i Mollen, 2009). W ankiecie 147 par nawet jedna osoba o stylu pozabezpiecznym sprawiała, że ten wzorzec był wyraźniejszy niż w parach dwóch osób o stylu bezpiecznym (Millwood i Waltz, 2008). Spokój jednej osoby pomaga, ale nie zamienia pary w taką, w której oba style są bezpieczne.

Popularne przekonanie, że osoba o stylu bezpiecznym wyrównuje brak poczucia bezpieczeństwa u drugiej, jest prawdziwe tylko częściowo. W niewielkim badaniu obserwacyjnym małżeństw pary, w których styl bezpieczny miała tylko jedna osoba, radziły sobie z konfliktem równie dobrze jak pary dwóch osób o stylu bezpiecznym i lepiej niż pary, w których żadna osoba go nie miała (Cohn i in., 1992). To badanie mierzyło jednak przywiązanie wywiadem o doświadczeniach z dzieciństwa, a nie kwestionariuszem takim jak nasz, i przywiązanie nie wiązało się tam z tym, jak osoby badane same oceniały zadowolenie z małżeństwa.

Większe ankiety dają ostrożniejszy obraz. Świeżo poślubione pary, w których obie osoby miały styl bezpieczny, radziły sobie lepiej niż pary z co najmniej jedną osobą o stylu pozabezpiecznym (Senchak i Leonard, 1992). Uczciwie można to ująć tak: osoba o stylu bezpiecznym może pomóc, łagodząc lęk i wycofanie drugiej (Simpson i Overall, 2014; Overall i in., 2013), ale pary dwóch osób o stylu bezpiecznym przeciętnie radzą sobie lepiej niż pary, w których taki styl ma tylko jedna strona. Według przeglądu badań osoby o stylu bezpiecznym najczęściej wybierają kogoś podobnego do siebie (Holmes i Johnson, 2009).

Styl bezpieczny nie jest zbroją i nie gwarantuje nieskończonej cierpliwości. Życie obok kogoś, kto tygodniami trzyma dystans, może sprawić, że nawet osobie o stylu bezpiecznym zacznie doskwierać samotność, a ciągłe wątpliwości drugiej osoby męczą, choć odpowiada się na nie spokojnie. To zwykła reakcja, a nie znak, że poczucie bezpieczeństwa się „wyczerpało”: przy długim obciążeniu każdemu trudniej zachować łagodność. Styl bezpieczny opisuje, jak ktoś zwykle przeżywa bliskość, i nie jest obietnicą, że nigdy się nie zmęczy ani nie zezłości.

Jest też pułapka ratownika. Osoba o stylu bezpiecznym bierze na siebie wszystko: uspokaja, czeka, tłumaczy, łagodzi spory. O własnych potrzebach milczy, żeby nie dokładać drugiej osobie zmartwień. Z czasem cały związek opiera się na jednej osobie, a zmęczenie narasta niezauważenie, aż daje o sobie znać irytacją albo chłodem. Pomaga mówić o własnych potrzebach równie wprost jak o cudzych.

1. 1

   Dla osoby o stylu bezpiecznym. Nie tylko odpowiadaj na potrzeby drugiej osoby: nazywaj też własne. Nie bierz do siebie jej lęku ani przerw, ale nie godź się na to, co rani. Chroń swoje życie poza związkiem: przyjaźnie, zainteresowania, czas dla siebie.

2. 2

   Dla drugiej osoby. Nie myl spokoju z obojętnością: równy ton nie znaczy, że tej osobie nie zależy. Zauważ, ile energii kosztuje ją wspieranie Ciebie, i czasem się odwdzięcz. Podpatrz u niej kilka prostych nawyków: prośbę wprost, przerwę z określonym końcem, rozmowę bez obwiniania.

Styl bezpieczny też nie jest niezmienny: może się zachwiać po bolesnych przeżyciach albo w trudnym związku i może się wzmocnić u osób, które zaczynały od stylu pozabezpiecznego. Osobny artykuł opisuje, jak zmienić styl przywiązania i co w tym pomaga. Dla pary to dobra wiadomość: lata spokojnego związku zmieniają obie osoby.

1. 01Czy osobie o stylu bezpiecznym pasuje każdy styl?

   Osoba o stylu bezpiecznym zwykle łatwiej niż inne znajduje wspólny język z osobami o różnych stylach: dzięki spokojowi nie daje się wciągnąć w cudzy lęk i nie traktuje przerw jak odrzucenia. Ale „pasuje” nie znaczy „bez wysiłku”. Przy kimś z wysokim lękiem albo wysokim unikaniem także osoba o stylu bezpiecznym potrzebuje energii, jasnych umów i troski o siebie.
2. 02Czy osoba o stylu bezpiecznym powinna ratować drugą osobę?

   Nie. Wspieranie i ratowanie to różne rzeczy: wsparcie zostawia każdej osobie jej część pracy, a ratując, bierze się całą pracę na siebie. Osoba o stylu bezpiecznym może pomóc, łagodząc lęk i wycofania drugiej, ale sama zmiana należy do tamtej osoby. Jeśli masz wrażenie, że trzymasz związek w pojedynkę, powiedz to wprost i rozważ rozmowę z psychologiem lub psychoterapeutą.
3. 03Czy dwie osoby o stylu bezpiecznym też miewają kłopoty?

   Miewają, tylko zwykle innego rodzaju. Kłopoty przychodzą najczęściej z zewnątrz: utrata pracy, choroba kogoś z rodziny, narodziny dziecka, długie okresy stresu. Inną pułapką jest przekonanie, że i tak wszystko gra: przez nie ważne rozmowy odkłada się latami. Dwie osoby o stylu bezpiecznym przeciętnie radzą sobie lepiej niż inne pary, ale i one potrzebują czasu i uwagi dla siebie nawzajem.
4. 04Dlaczego osoba o stylu bezpiecznym się męczy?

   Bo spokój nie jest niewyczerpanym zasobem. Jeśli jedna osoba ciągle uspokaja, czeka i się dostosowuje, jej siły się kończą, nawet gdy robi to z własnej woli. Zmęczenie osoby o stylu bezpiecznym nie świadczy o złym związku. To sygnał, że ciężar trzeba podzielić: poprosić o wsparcie, umówić się na przerwy i znów znaleźć czas na własne zainteresowania.